inet-tr’09 - XIV. Türkiye’de İnternet Konferansı Bildirileri 12-13 Aralık 2009 Bilgi Üniversitesi, İstanbul 89 Dünyanın çok okunan ve prestijli dergilerinden Economist, 2006 yılında hazırladığı bir kapak haberinde “Who killed the newspaper?/Gazete- yi kim vurdu?” diye soruyordu. 1 Bu ünlü der- ginin editörlerini gazetelerin geleceğine ilişkin düşünmeye ve bu konuda kapsamlı bir haber hazırlamaya iten şey kuşkusuz, geleneksel med- yanın Internet karşısında yaşadığı yenilgiden ibaretti. Son on yılda Batı Avrupa, ABD, Latin Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda’da gazete tirajları hızla düşmekteydi. Buna mukabil, onli- ne gazeteler ve bloglar giderek daha çok izleyi- ciye hitab ediyordu. Henüz youtube fenomeni hayatımızda yoktu ve Twitter gibi sosyal med- yalar gündemde değildi. ABD’li gazetecilik profesörü Philip Meyer’in “Vanishing newspa- per/Yok olan gazete” 2 adlı kitabına vurgu yapan Economist yazarları, akademisyenlerin de ka- ğıda basılı gazetenin geleceğinden endişe duy- duklarına vurgu yapıyordu. Nitekim, Meyer’e göre, artık gençler haberlere online kaynaklar- dan erişmeyi tercih ediyor; mesela İngiltere’de 15-24 yaş arası gençler eskiye oranla yüzde 30 daha az kağıda basılı gazete okuyordu. Aynı yıl, benzer bir şekilde, Time dergisi de “Do newspapers have a future?Gazetelerin geleceği var mı?” başlıklı bir kapak konusunu işledi. 3 Bu makalede de, Economist’inkine benzer bir şe- kilde, dünyada 50 yaş altı insanların kağıda ba- sıla gazete yerine online gazeteleri tercih etme nedenleri tartışılıyordu. Kağıda basılı gazetenin artık arkaik bir obje olduğu, oysa insanların sıcacık evlerinde ya da sosyalleştikleri dış me- 1 26 Ağustos 2006, The Economist: http://www.economist.com/opinion/displaystory. cfm?story_id=7830218 (09.11.2209) 2 Meyer, Philip (2006). Vanishing Newspaper: Saving Journalism in the Information Age, University of Missouri Press 3 25 Eylül 2006, The Time: http://www.time.com/time/magazine/ article/0,9171,1538652,00.html (09.11.2009) kanlarda dizüstü bilgisayarlarıyla bağlandıkları online gazeteleri okumalarının daha tercih edi- lir ve eğlenceli olduğu anlatılıyordu. Dijital devrimin gazetecilik ve gazeteler üzerin- deki etkileri, 2009’da Andrew Currah tarafın- dan yazılan “What’s happening to our news?/ Haberlerimize ne oluyor?” adlı kitaba da konu oldu. 4 Online haber ortamının İngiltere’deki basın endüstrisi üzerindeki etkilerini incelediği kitabında Currah, dijital devrimin hayatımıza kattığı bir takım yeni kavramlara yer veriyor- du: “7/24 medya atmosferi”, “dijital müşteri”, “müşteri geri beslemesi”, “web merkezli stra- tejiler”, “habere sesli ve görüntülü içerik bes- lemesi”, “clickstream” veya “online içerik üre- tenlerin popülaritesine göre ücret ödenmesi” etrafında şekillenenen, farklı bir medya medya terminolojisi sözkonusuydu artık. Aslında, bu tartışmalardan çok daha önce, 2005 yılında, Amerikan Washington Post ga- zetesinin bir haberinde de gazetelerin gelece- ğine ilişkin önermeler yer almıştı. 5 Bu haberde, ünlü sinema yönetmeni Steven Spielberg’ün “Minority Report” adlı filmindeki bir sekansa göndermeyle, geleceğin gazetesi wi-max super hotspot’larla tarif ediliyordu. Bu fütüristik ya- pımda, başrol oyuncusu Tom Cruise’un 2054 yılında başından geçenler anlatılırken, filmin bir sahnesinde, şehir metrosunda USA Today gazetesi okuyan yolcunun elindeki sayfanın dizaynı sürekli değişiyor; fotoğraf ve haber başlıkları aynı bir web sitesinde olduğu gibi 4 Currah, Andrew (2009). What’s Happening to our News: An Investigation into the Likely Impact of the Digital Revolution on the Economics of News Publishing in the UK, Reuters Institute for the Study of Journalism, University of Oxford, Oxford 5 11 Ekim 2005, Washington Post: http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/ discussion/2005/10/11/DI2005101101387.html (9.11.2009) Haber elden gidiyor mu?: Yurttaş Gazeteci Büyük Medyaya Karşı Yrd.Doç.Dr. Esra Arsan İstanbul Bilgi Üniversitesi, Medya ve İletişim Sistemleri