OSMANLI MARDİN’İNDE CİNAYET VAKALARI VE CİNAYET SORUTURMALARI HAKKINDA BİR DEĞERLENDİRME MEHMET SALİH ERKEK * Giri İnsanoğlunun doğu!tan getirdiği bir !iddet eğiliminin olduğu muhak+ kaktır. Canlı varlıklara kar!ı a!ırı sevgi, kin, kıskançlık, çekememezlik; canlı ve cansız varlıklara kar!ı ise öfke anında açık veya kapalı bir !ekilde güç kullanma durumu tüm insanların sahip olduğu bir özelliktir. iddet, öncelik sırası deği!mekle birlikte gücün yetebileceği durumlarda fiziksel, gücün yetmediği durumlarda ise psikolojik !ekilde ortaya çıkmaktadır. Bazen ise her iki !ekilde zuhur edebilir. Ama genel kabul gören anlayı!a göre !iddet eylemi her !eyden önce bedensel bir saldırıdır 1 . Fiziksel olarak taciz, darp, yaralama ve öldürme; psikolojik olarak ise hakaret, küfür, dı!lama, kınama ve ayıplama ilk akla gelen davranı! !ekilleridir. Her ne !ekilde olursa olsun !iddetin kendisine has bir doğası vardır ve zaman, mekân, ırk, cinsiyet gözetmemektedir. Deği!en sadece uygulayanı, !ekli, aracı ve etkilenen olmaktadır. Semavi dinlerin hemen hepsinin hemfikir olduğu ilk !iddet olayı Hz. Adem’in oğullarından Kabil’in Habil’i öldür+ mesi olayıdır. O tarihten itibaren insanın, farklı nedenlerle diğer insanla+ rın canına kıyması oldukça sık rastlanılan bir durum olmu!tur. Bu neden+ le de gerek ilahî, gerekse insani kanunlar !iddet olaylarına kar!ı ortak tavırlar takınmı!lar, bu olayları engellemeye, azaltmaya ve ortadan kal+ dırmaya yönelik tutumlar geli!tirmi!lerdir. İnsanların neden !iddet eğiliminde bulunduklarının psikolojik ve sos+ yolojik nedenleri üzerinde çalı!malar yapılmaktadır. Özellikle saldırganlık üzerine yapılan çalı!malarda birbirinden farklı sonuçlar ortaya çıkmı!tır. * Yrd. Doç. Dr., U!ak Üniversitesi, Fen+Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, U!ak/TÜRKİYE, e+posta: salih.erkek@usak.edu.tr 1 Yves Michaud, iddet,(çev. Cem Muhtaroğlu), İleti!im Yayınları, İstanbul 1991, s.10.