McLuhan’ın “Küresel Köyü”nde Eğitim -Yeni Teknolojiler, Küreselleşme ve Eğitim Üzerine Düşünceler- Meral Uysal 1 Ahmet Yıldız 2 Giriş Bir soru ile başlayalım: McLuhan’ın ‘küresel köy’ öngörüsü ve ‘Gutenberg galaksisi’ne ilişkin bir dönem çok tartışılmış, ama bugün modası geçmiş görülen düşünceleri, ortaya çıktıktan yaklaşık yarım asır sonra “küreselleşme ve eğitim” başlığı altında yeniden gündeme getirmenin amacı nedir ? Bilindiği üzere McLuhan önemli iletişim kuramcılarından biridir ve bu alanın sınırlarını aşan ününü, kimilerine göre “dâhice”, kimilerine göre de “zırvalık” olarak nitelenen görüşlerine borçludur. Fikirleri güncelliğini yitirmiş, öngörülerinin pek çoğu farklı bir şekilde gerçekleşmiş, hatta bu satırların yazarları görüşlerinin pek çoğuna katılmıyor olsa da, McLuhan’ın düşünsel evreni ya da küresel köy metaforu, bugünün küresel dünyasında gerçekleşen iletişim teknolojilerindeki gelişmelerin eğitime ilişkin etkilerini tartışmaya olanak sağlayan bir çerçeve sunar. Neoliberal retoriğinin eğitime ilişkin TKY (Toplam Kalite Yönetimi), etkili okul, girişimci üniversite gibi kimi gözde kavramları olduğu bilinmekte ve bu türden kavramlar ın teknoloji ile bağlantılı alanda daha da yoğunlaşmış durumda olduğu görülmektedir: Bilgisayarlı eğitim, siber eğitim, e- öğrenme, web tabanlı eğitim gibi. Bu kavramlarla oluşan söylem yeni teknolojilerin eğitimde devrim yaratacağı, öğrenme olanaklarını geliştireceği, eğitimde eşitlik sağlayacağı yönündedir. Böylece teknolojiler adeta mülkiyet ilişkilerinden bağımsızmış gibi bir algı pazarlanmaktadır. Bu yönüyle t eknoloji ile eğitim ilişkisini ve iletişim teknolojilerinde gerçekleşen gelişmelerin eğitime/okuryazarlığa ilişkin düşünce ve uygulamaları nasıl ve neye dönüştürdüğünü tartışmaya olanak sağlayan bir çerçeve McLuhan’ın düşünsel evreninde bulunabilir. 1 Prof. Dr. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürü. (E-Mail: muysal@education.ankara.edu.tr 2 Arş. Gör. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi. (E-Mail: ahmety@education.ankara.edu.tr)