TÜRK ROMANINDA BİR MODERNLEŞME PROJESİ : İSİM GÜNÜ KUTLAMASI Selahattin ÇİTÇİ ÖZET Tanzimat’la başlayan batılılaşma hareketleri Cumhuriyet’ten sonra sadece kurumları düzeltmek için bir vasıta değil aynı zamanda bir zihniyet meselesi haline gelir. Cumhuriyet, devlet kurumlarıyla birlikte kültür ve medeniyet anlayışını da Avrupa’nın Greko-Romen ve Hıristiyan zihniyetine göre değiştirmeyi hedefler. Türk romanı, Türk modernleşmesinin ve batılılaşmasının edebiyata aksidir. Cumhuriyet dönemi romanlarında, en mutedilinden en aşırısına kadar Türkiye coğrafyasında yaşanan bütün batılılaşma örneklerini görmek mümkündür. Bunlardan biri de Türk milletinin millî ve dinî hayatıyla hiçbir münasebeti olmayan isim günü kutlamalarıdır. İsim günü, Türk kültürü ve İslam ahlakıyla yetişen geniş halk kitlelerinin Cumhuriyet’e kadar hiç duymadıkları bir Hıristiyan Ortodoks geleneğidir. Türk romanında isim günü kutlamaları batılılaşmanın önemli bir parametresi olarak karşımıza çıkar. Cumhuriyet’in ilanından sonra eski isimleri değiştirip yerine modern ve monden yeni isimler alan bazı roman kahramanlarına rastlanır. Dönemin batıcı yazarları, bu tip değişimi kültürel yabancılaşma olarak değil, asrîlik ve medeniyet göstergesi olarak görürler. İsim günü kutlaması, Batı toplumlarında şahısların dinî değerlere bağlılığını ve milli kültüre yakınlığını gösterirken Türk toplumunda ise dinî ve millî kaynaklardan uzaklığı, elit ve monden bir hayat anlayışını gösterir. Anahtar Sözcükler: Roman, İsim Günü, Modernizm A MODERNAZITION PROJECT IN TURKISH NOVEL : NAMEDAY CELEBRATİON ABSTRACT Werternization Movements which started with Tanzimat are not only means in order to reorganize govermental agencies but also a matter of mentality after the Republic. The Republic aimed to change both the sense of Yard. Doç. Dr., İstanbul Üniversitesi, Avrasya Enstitüsü, selahattincitci@gmail.com