SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ ALTERNATİF ÖLÇME-DEĞERLENDİRME YAKLAŞIMLARI HAKKINDAKİ BİLİŞSEL FARKINDALIK DÜZEYLERİ Bayram TAY * Halil TOKCAN ** Şahin ORUÇ *** * Ahi Evran Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı ** Niğde Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalı *** Niğde Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Anabilim Dalı Giriş Ölçme, en genel anlamıyla belli bir özelliğin ya da durumun gözlenip gözlem sonuçlarının sayı veya sembollerle ifade edilmesidir (Tekin, 2004). Örneğin, öğrencilere Sosyal Bilgiler dersinde 10 soruluk essey tipi bir testin uygulanması ve öğrencilere 10, 45, 60, 100 gibi puanlar verilmesi işlemi ölçmedir. Değerlendirme ise, ölçme sonuçlarının aynı alana ait bir ölçüt ile karşılaştırılması sonucu verilen karar, hüküm ve yargılardır (Turgut, 1997). Örneğin; geçme notunun 60 olarak belirlenmesi bir ölçüttür. Bu ölçüte göre, 59 ve altında puan alan öğrenci için “başarısız”; 60 ve üzeri puan alan öğrenci için “başarılı” kararının alınması değerlendirmedir. Eğitimde ölçme ve değerlendirme; şekli, amacı ve zamanlamasına bağlı olarak farklı isimler alabilmektedir. Bu bağlamda değerlendirme üçe ayrılmaktadır (Sönmez, 1994; Linn ve Gronlund, 1995; Özçelik, 1998; Taşdemir, 2003; ): a) Tanıma ve yerleştirme amacıyla yapılan değerlendirme, b) Biçimlendirme-yetiştirme amacıyla yapılan değerlendirme, c) Değer biçme amacı için yapılan değerlendirme, Eğitim öğretim sürecinde gerçekleştirilen ölçme değerlendirme amaçlı bu uygulamalar, öğrenciler ve eğitim öğretim süreci ile ilgili birçok önemli kararın alınmasında kullanılır. Bunlar (Kubiszyn ve Borich, 1993’den akt. Çalışkan ve Yiğittir, 2008); Ü Öğretimle ilgili kararlar, Ü Not verme ile ilgili kararlar, Ü Öğrencilerin gelişim düzeyini, ilgilerini ve yeteneklerini teşhis etmeye yönelik kararlar, Ü Öğrencileri seçme ile ilgili kararlar, Ü Öğrencileri yetiştirme ile ilgili kararlar, Ü Rehberlik ve yönlendirme ile ilgili kararlar, Ü Öğretim programı ile ilgili kararlar, Ü Yönetim ile ilgili kararlar, Eğitimde öğrencilere kazandırılmak istenenlerin ne derece kazandırıldığının bilinmesi önemli bir sorundur. Bu sorun ölçme ve değerlendirme ile çözülebilmektedir. Geçmişten günümüze ölçme ve değerlendirme anlayışlarında ve yaklaşımlarında değişiklikler olmuştur. Bu değişimlerin en önemli nedenlerinden biri öğretim programlarındaki değişikliklerdir diyebiliriz. Nitekim ülkemizde de 2005 yılında ilköğretim programlarımda değişikliğe gidilmiş ve bu değişiklikler çerçevesinde ölçme ve değerlendirme anlayış ve yaklaşımlarında 1