1 Türk Halkları ve Dilleri: (Bu yazı daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamıtır) BAKURTÇA Emine Yılmaz 1. BAKURTLAR ve BAKURDSTAN Rusçada ve batı dillerinde Bakır, Türkçede Bakırt veya Bakurt, kendi dillerinde ise Bakort (Bakrt) olarak adlandırılan bu Türk halkının adı üstünde yapılan çok sayıda kökenbilim açıklaması Baskakov (1976: 51-88) tarafından toplanmı ve kendi önerisi de eklenerek sunulmutur. Bu açıklamalar öyle özetlenebilir: 1. ba “temel, asıl, önder” + kurt “kurt”; 2. ba “temel, asıl, önder” + kurt “arı” (Bakurtlar arıcılıkla da tanınmı bir halktır); 3. ba “önder” + kart “yalı adam”; 4. ba “önder”+ kur “kabile, oymak”+ -t “çokluk eki”; 5. ba-kurt = bul-gar (/l denklii ile). Baskakov’un önerisi: badja “kayınbirader” + ogur “Ouz” > badj(a) (o)gur > badjgur > badjgar “Ogurların kayınbiraderi”. Ayrıca slâm Ansiklopedisi’nde (2. cilt, 1949: 328), Bakurt = be ogur birletirmesi de vardır. Volga bölgesindeki dier Türk toplulukları gibi Bakurtlar da Fin-Ugor, Kıpçak ve Bulgar öelerin yüzyıllar boyu yourulmasıyla olumu bir topluluktur. Bölgedeki varolu zamanları bugün de tartıma konusudur. Bir taraftan, milat sıralarından beri bugünkü yurtlarında yaadıkları öne sürülürken (slam Ans. 2, 1949: 328), dier taraftan Németh, Bakurtların 13. yüzyıla kadar Macarca konutuklarını, Moollar döneminde Türklemi olduklarını kabul etmektedir (slam Ans. 2, 1949: 328). Bir görüe göre de Bakurtlar, Bulgar hakanı Kubrat tarafından 7. yüzyılda Azak Denizi ile Kuban ırmaı dolayında kurulmu olan Büyük Bulgaristan içinde yer alıyorlardı ve bu devlet 7. yüzyıl sonunda yıkılınca, Volga Bulgarları ile birlikte kuzeye, Volga dolaylarına çekilmilerdi (Türk Ans. 5, 1952: 384). Kuzeyev’e göre, 7.-10. yüzyıllarda, Genel Türkçe konuan Türk toplulukları Güney Sibirya ve Merkezi Kuzey Asya’dan Bakurdistan topraklarına geldiler. 9. yüzyıl sonu, 10. yüzyıl baında Volga Bulgar krallıı içindeki Ogurlarla (r/l dili konuan batı Türkleri) ilikiye girdiler ve Macarların ataları olan Fin-Ugor öeler tarafından asimile edildiler. 10. yüzyıl sonu, 11. yüzyıl baında Kıpçaklar da bölgeye girmeye baladılar. Bu etkileim Cengiz dönemi boyunca da sürdü ve ancak 16. yüzyılda Bakurtların Rus egemenliine girmesiyle son buldu (Golden 1992: 398). 922 senesinde bölgeyi ziyaret etmi bulunan bni Fadlan tarafından aman inancına balı ve çok geri kalmı bir halk oldukları belirtilen Bakurtlar, Mool istilası ve ardından Altın-Ordu Devleti eemenlii altında müslüman olmulardır. Altın-Ordu Devleti yıkıldıktan sonra, Bakurtların yaadıkları toprakların Beyaz