2. Ulusal ktisat Kongresi / 20-22 ubat 2008 / DEÜ BF ktisat Bölümü / zmir -Türkiye 1 NEO-LBERAL POLTKALAR-ULUSAL BLM VE TEKNOLOJ POLTKALARI EKSENNDE TÜRKYE VE AVRUPA BRL: TÜRKYE’NN ÇEVRELEMES Bar Alpaslan 1 K. Eser Afar 2 Utku Akseki 3 ÖZET 1980’li yllardan itibaren, Avrupa Birli"i’ni oluturan ülkelerde iktisat politikas alannda ilginç bir eklektizm göze çarpmaktadr: Bir tarafta, eksik rekabete dayal piyasa yaplarn tali olgular olarak kabul eden, tam rekabete dayal piyasa sistemini referans alarak ekonomiye devlet müdahalelerinin elden geldi"ince snrlanmasn öneren neo-liberal politikalar; di"er tarafta ise, Evrimci iktisatçlarn öncülü"ünde, eksik rekabete dayal piyasa sistemini referans alarak, dinamik aksak rekabet piyasalar oluturmak ve ulusal rekabet gücünü artrmak gibi amaçlarla ekonomiye devletin müdahale etmesini öneren ve genel olarak bilim-teknoloji politikalar olarak bilinen politikalar. Bu politikalar, özellikle 1990’l yllardan itibaren, “ulusal yenilik sistemi” yaklam ba"lamnda çok daha kapsaml bir kuramsal ve uygulamal çerçeveye oturmutur. Neo-liberal yaklamlarn hâkim yaklam oldu"unun kabul edildi"i koullarda bu eklektizm, mevcut retorik ile realite arasnda önemli bir uyumazlk oldu"unu göstermektedir. Bahsi geçen uyumazl"n bir baka boyutunu ise, di"er birçok azgelimi ülkede oldu"u gibi Türkiye’de de, yakn zamanlara kadar, bilim ve teknoloji politikalarnn uygulanmayp, neo-liberal politikalarn IMF, Dünya Bankas gibi uluslararas iktisadi kurulular öncülü"ünde alternatifsiz politika seçenekleri olarak yürütülmesi oluturmaktadr. Üstelik AB’nin Türkiye ile olan ilikilerinde Türkiye’yi neo-liberal politikalar uygulamaya yönlendirdi"i (Üyelik söz konusu olmadan Gümrük Birli"ine geçilmesi ve liberal hukuksal düzenlemeler konusunda yönlendirme gibi), ancak ulusal bilim ve teknoloji politikalar uygulamaya yönlendirmedi"i göze çarpmaktadr. Bu çalmann amac mevzubahis eklektizmin nedenlerini, ilevini, kimler için ne anlam ifade etti"ini tarihsel bir ba"lam içinde ve makroekonomik/sektörel verilerden yararlanarak Türkiye- Avrupa Birli"i karlatrmas ekseninde ortaya çkarmaya çalmaktr. Çalmann ana tezi, Türkiye’de uygulanan ekonomi politikalarnn Türkiye’nin çevrelemesine yol açt" ve gelimi kapitalist ülkelerde ayn anda uygulanan ve bambaka öncülleri referans alan iki farkl ekonomi politikas demetinin (Neo-liberal Politikalar ile Bilim ve Teknoloji Politikalar), bir eklektizmden ziyade tamamlayclk ilikisi içinde oldu"u biçimindedir. Bu politikalarla AB ülkeleri, mevcut dönemin dinamik sektörlerine yönelmekte, bu sektörleri bizzat oluturmakta ve uluslararas arenada rekabet avantaj elde etmektedir. Türkiye ise, dönemin dinamik sektörlerinden uzaklaarak bir çevreleme sürecine girmitir. Anahtar Kelimeler: Ulusal Yenilik Sistemleri, Teknoloji Politikalar. JEL Kodlar): O38, O32, F59 NEOLIBERAL POLICIES - TURKEY AND EUROPEAN UNION IN THE CONTEXT OF NATIONAL SCIENCE AND TECHNOLOGY POLICIES: PERIPHERIZATION OF TURKEY ABSTRACT Since early 1980s, an interesting eclectism seemed at countries in EU in the economic policy field. On the one side, neoliberal policies, which recommends to restrict goverment intervention as much as possible with reference to free market system based on pure competition and which perceives market structures based on imperfect competition as secondary phenomenons; on the other side, at the leadership of evolutionary economists, science and technology policies which recommends government intervention to compose dynamic imperfect 1 Ege Üniversitesi, E.E.B.F., Ektisat Bölümü, baris.alpaslan@ege.edu.tr 2 Dokuz Eylül Üniversitesi, E.E.B.F., Ektisat Bölümü, eser.afsar@deu.edu.tr 3 Ege Üniversitesi, E.E.B.F., Ektisat Bölümü, utku.akseki@ege.edu.tr