Zespoły typu Modlnica Z ceraMiką ściegu bruZdowego (Furchenstichkeramik) Ze st. 5 w Modlnicy, pow. krakowski Albert Zastawny, Beata Grabowska 1. Uwagi wstępne Bez wątpienia najważniejszym w odniesieniu do neolitu rezultatem podjęcia badań na st. 5 w Modlni- cy  jest odkrycie pierwszych w Małopolsce zespołów zabytkowych z ceramiką zdobioną ściegiem bruzdo- wym (Furchenstichkeramik) o analogiach morawsko- słowackich  . Oprócz pozyskania fragmentów naczyń o zupełnie nienotowanych dotąd w Małopolsce for- mach, ornamentach i technikach zdobniczych, wyjąt- kowość tych znalezisk polega na ich osadowym cha- rakterze. Materiały ceramiczne pochodzą z kilkunastu jam, tworzących niewielką osadę, położoną w najbar- dziej na południe zlokalizowanej części modlnickiego stanowiska. Zespół ten zdecydowanie najbardziej wyróżnia ceramika zdobiona ściegiem bruzdowym, inkrusto- wana białą pastą i nawiązująca najpełniej do stylu zdobnictwa grupy Bajč-Retz. Nie jest to jednak jedyny oryginalny element omawianych materiałów. Z in- wentarzy tych samych obiektów pochodzą kolejne fragmenty naczyń o formach u nas w ogóle nie wystę- pujących (dzbany baalberskie, wysokie misy z silnie zachylonymi do wnętrza wylewami) lub też spotyka-  Podstawowe informacje na temat badań oraz lokalizacji st. 5 w Modlnicy zob: Dzięgielewski et al. 0  W materiałach neolitycznych z terenu Małopolski znane są dwa fragmenty naczyń zdobionych techniką zbliżoną do Furchen- stichu: z Krakowa Pleszowa (niepublikowane) oraz z jaskini Ciem- nej w Ojcowie (Rook 1980). Są to luźne znaleziska bez bliższego kontekstu odkrycia, z dekoracją wyraźnie nawiązującą do orna- mentyki kultury Bodrogkeresztúr. Byłyby więc związane z wcześ- niejszym horyzontem oddziaływań zakarpackich (nadcisańskich), pod którego wpływem uformowała się grupa Wyciąże-Złotniki. nych niezwykle rzadko (ucha w typie Hunyadihálom). Całość tworzy zwarty taksonomicznie zbiór materia- łów, co przy całkowitej odmienności stylistyczno- technologicznej w porównaniu do „rodzimych” inwen- tarzy neolitu małopolskiego, przemawia za zakarpacką proweniencją omawianych zespołów i pojawieniem się ich w regionie podkrakowskim w wyniku migracji ludności. W aspekcie regionalnym, datowanie mate- riałów z ceramiką ściegu bruzdowego należy łączyć z horyzontem rozwoju grupy wyciąsko-złotnickiej kręgu lendzielsko-polgarskiego i starszym etapem klasycznej fazy kultury pucharów lejkowatych, któ- rych ślady osadnictwa również odkryto w obrębie stanowiska modlnickiego. Tworzy to niezwykle inte- resującą sytuację, dodatkowo podkreślającą znacze- nie materiałów typu Furchenstichkeramik jako źródła o zupełnie nowej jakości w badaniach nad schyłkiem kompleksu lendzielsko-polgarskiego i początkami kultury pucharów lejkowatych w zachodniej Mało- polsce. Ranga omawianych tu znalezisk upoważnia do wprowadzenia ich do literatury przedmiotu pod własną nazwą: zespołów typu Modlnica. 2. Charakterystyka obiektów nieruchomych 2.1. Lokalizacja obiektów Obiekty z materiałami omawianymi przez nas jako zespoły typu Modlnica odkryto w najbardziej na południe położonej części obszaru badań (ryc. 1, 2). Tworzą one niewielką osadę złożoną z 12 obiektów, modlnica, st. 5. Od neolitu środkowego do wczesnej epoki brązu, red. J. Kruk, A. Zastawny „Via Archaeologica. Źródła z badań wykopaliskowych na trasie autostrady A4 w Małopolsce”, Kraków 2011, s. 173–229