1 Kwartalnik Filozoficzny, 26 (1998), Zeszyt 1, 35-66. Husserlowski idealizm transcendentalny Arkadiusz Chrudzimski W artykule niniejszym będziemy próbowali pokazać, jak stanowisko idealistyczne Husserla uwarunkowane jest przez dwa zasadnicze czynniki jego stylu filozoficznego: przez jego internalizm oraz weryfikacjonizm semantyczny. PokaĪemy teĪ, jakich ciekawych przekształceń doznaje ta filozofia jeĞli zachować drugi motyw a odrzucić pierwszy. 1. Czysta świadomość jako sfera uprzywilejowanego dostępu Terminu "Internalizm" uĪywać będziemy w znaczeniu epistemologicznym. Chodzić będzie zatem o "wewnętrznoĞć" w rozumieniu teoriopoznawczym, czyli o taką dziedzinę, do której podmiot dysponuje pewnym wyróĪnionym sposobem epistemicznego dostępu. Typowym przykładem internalizmu jest internalistyczna teoria uzasadnienia, bardzo rozpowszechnione stanowisko, które głosi, Īe wszelkie kwestie dotyczące uzasadnienia naszych przekonań rozstrzygalne być muszą poprzez pewne wyróĪnione procedury, odwołujące się wyłącznie do tego, co w tym epistemicznym sensie wewnętrzne. 1 Innym typem internalizmu jest internalizm semantyczny, głoszący, Īe wszelkie kwestie rozumienia znaczenia słów, których uĪywamy, rozstrzygalne są w taki wyróĪniony sposób. Husserl jest internalistą w obu tych znaczeniach. Cała teoria intencjonalnoĞci oraz epistemologia uprawiana ma być, zgodnie z jego metodologicznym credo, w ograniczeniu do fenomenów danych w sposób wyróĪniony. W drugim tomie Badań Logicznych informuje na początku, Īe ogranicza swoje badania do "samotnej mowy", wyłączając jej funkcję komunikatywną. W póĨniejszym zaĞ okresie ogólne stosowanie redukcji fenomenologicznej wyłącza z gry wszystko, co w tym epistemicznym sensie "zewnętrzne". KaĪdy internalizm epistemologiczny zakładać musi pewną charakterystyczną ontologię. Internalista musi mianowicie wierzyć, Īe coĞ takiego jak sfera uprzywilejowanego 1 Por. np. Chisholm (1994), s. 17 nn.