บทนำ
คริสต์ศตวรรษที ่ 19 เป็นช่วงเวลาสาคัญช่วงหนึ ่งของประวัติศาสตร์โลก
เพราะเป็นช่วงเวลาของการเกิดรัฐชาติ ( Nation State) ในยุโรปและเอเชีย เกิดการ
ปฏิวัติอุตสาหกรรม และการแพร่หลายของแนวคิดชาตินิยม เสรีนิยม และการค้า
เสรี ที ่นาไปสู ่การขยายตัวทางการค้า การแสวงหาอาณานิคมและลัทธิจักรวรรดิ
นิยมที ่ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของภูมิภาคต่างๆ อย่างมากในช่วงเวลานั้น
และมีผลต่อพัฒนาการของชาติต่างๆ ในป
ั
จจุบัน
ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเป็นภูมิภาคหนึ ่งที ่ได้รับผลกระทบรุนแรงจาก
ระเบียบโลก (world order) ในขณะนั้น คือ การค้าเสรี ความทันสมัยและการทาให้
เป็นตะวันตก และลัทธิจักรวรรดินิยม ที ่ทาให้ชาติในเอเชียตะวันออก คือ จีน
ญี ่ปุ
่
น และเกาหลี ต้องเผชิญกับการขยายอานาจของจักรวรรดินิยมตะวันตก ชาติ
ในเอเชียตะวันออกต้องปรับตัวเพื ่อความอยู ่รอด โดยเฉพาะการพัฒนาประเทศ
แบบตะวันตก บางชาติ เช่น ญี ่ปุ
่
น ประสบความสาเร็จในการปฏิรูปประเทศ และ
กลายเป็นชาติมหาอานาจที ่ขยายจักรวรรดินิยมญี ่ปุ
่
นไปยังจีนและเกาหลี ขณะที ่จีน
ต้องเผชิญทั ้งการคุกคามจากภายนอกและป
ั
ญหาภายใน รวมทั้งทัศนคติของคนรุ่น
เก่าที ่มีอานาจที ่ยึดมั่นกับแนวคิดอนุรักษ์นิยมจนทาให้การปรับตัวล่าช้า ส่วน
เกาหลี ระบอบกษัตริย์ล่มสลายและตกเป็นอาณานิคมของญี ่ปุ
่
น
ความสาเร็จของจักรวรรดินิยมญี ่ปุ
่
นที ่พัฒนาไปสู ่การใช้ลัทธิทหารนิยม นา
ญี ่ปุ
่
นเข้าสู ่สงครามเพื ่อการยึดครองดินแดนจีน และนาญี ่ปุ
่
นเข้าสู ่สงครามมหา
เอเชียบูรพาซึ ่งเป็นส่วนหนึ ่งของสงครามโลกครั้งที ่ 2 (ค.ศ. 1939 – 1945) ใน
เอเชีย ความพ่ายแพ้อย่างย่อยยับของญี ่ปุ
่
นในสงครามโลกครั้งที ่ 2 ทาให้ญี ่ปุ
่
นถูก
ต่างชาติยึดครองเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ กองทัพถูกยกเลิก สถาบันจักรพรรดิ
ถูกลดบทบาท แต่ภายใต้การปกครองของสหรัฐอเมริกา ญี ่ปุ
่
นได้รับการ
วางรากฐานด้านการเมืองให้เป็นประชาธิปไตย และพัฒนาเศรษฐกิจ ทาให้ญี ่ปุ
่
น
ฟื ้นตัวอย่างรวดเร็วและกลายเป็นมหาอานาจทางเศรษฐกิจในเวลาต่อมา
ส่วนจีนหลังสงครามโลกครั้งที ่ 2 ต้องเผชิญกับการแตกแยกภายใน
ระหว่างฝ
่
ายรัฐบาลสาธารณรัฐและฝ
่
ายคอมมิวนิสต์ ชัยชนะของฝ
่
ายคอมมิวนิสต์ทา
ให้จีนเปลี ่ยนการปกครองเป็นระบอบคอมมิวนิสต์มาจนป
ั
จจุบัน แม้ใน 2 ทศวรรษ
แรกของระบอบคอมมิวนิสต์ การเมืองและเศรษฐกิจของจีนยังไม่มั ่นคง แต่เมื ่อจีน
เริ่มพัฒนาประเทศด้วยนโยบายสี ่ทันสมัยในปลายทศวรรษ 1970 การเติบโตทาง
เศรษฐกิจของจีนเป็นไปอย่างรวดเร็ว และพรรคคอมมิวนิสต์จีนสามารถควบคุม