Kultura i Edukacja 2006, nr 2–3/2006 ISSN 1230-266X Katarzyna Stankiewicz MIĘDZY STRUKTURALIZMEM A HERMENEUTYKĄ. O BOLĄCZKACH I NADZIEJACH SZKOLNEGO KSZTAŁCENIA LITERACKIEGO Kryzys szkolnego kształcenia literackiego 1 to temat obecny ostatnio w dyskursie pub- licystycznym, ale także w pracach metodyków nauczania języka polskiego. Metodycy już jakiś czas temu zdiagnozowali ów kryzys, wskazali jego przyczyny oraz sposoby przezwyciężenia. Jednak rozziew między praktyką a teorią metodyczną jest tak duży, że dostrzeżenie problemu przez teoretyków w żaden sposób nie wpłynęło na zmianę sytuacji na lekcjach języka polskiego. Efektem tego rozdźwięku między teorią a prak- tyką są wciąż niemilknące publicystyczne narzekania. Moim celem jest przedstawienie „bolączek” szkolnego kształcenia literackiego jako wyrazu braku przełożenia teorii metodycznych na lekcyjną praktykę. Problemy dotyczą zarówno pracy z tekstem literackim, jak i relacji między uczniem a nauczycielem, któ- re w dużej mierze są konsekwencją stosowanej metody analizy i interpretacji. Przyczy- ny kryzysu upatruję w brakach dominującej ciągle na lekcjach języka polskiego meto- dy strukturalnej. Szansą na zmianę sytuacji szkolnego kształcenia literackiego jest wykorzystanie metody hermeneutycznej, przejście w praktyce od strukturalizmu do 1 Nie chciałabym odwoływać się do dyskusji terminologicznych odnośnie do nazwy „język polski” i podziałów w ramach zakresu przedmiotu. Używam z całą świadomością przestarzałego może nieco terminu „kształcenie literackie”, opartego na tradycyjnych podziałach na problemy kształcenia związane ze sferą języka oraz ze sferą literatury. Interesuje mnie kontakt z tekstem literackim, interpretacja i analiza tekstu, które mieszczą się w tradycyjnie rozumianym kształceniu literackim. Por. Z. A. Kłakówna, Przymus i wolność. Projektowanie procesu kształcenia kulturowej kompetencji. Język polski w klasach IV–VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i liceum, Kraków 2003, s. 40–41, s. 53; Z. Uryga, Godziny polskiego. Z zagadnień kształcenia literackiego, Warszawa–Kraków 1996, s. 14.