Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/5 Spring 2014, p. 591-606, ANKARA-TURKEY DEVLETE İTAATİN SINIRLARINI DİNE GÖRE BELİRLEYEN FARKLI KÜLTÜRLERDEN İKİ ESERİN KARŞILAŞTIRMASI * Osman Zahid ÇİFÇİ ** ÖZET Bu çalışma Vindiciae Contra Tyrannos ve el-Ahkamu’s-Sultaniye adlı iki eserin, otoriteye itaat konusuna bakışının karşılaştırmasını içermektedir. Eserlerden biri olan Vindiciae, otoriteye uyması gereken halk tarafından, otoritenin meşruiyet sınırlarını ortaya koyma ve ezilmiş bir toplum olan Fransız Kalvincilerini örgütleme amacıyla yazılmıştır. Eserde devlet teorisi yer almaz. Sadece itaat konusu ele alınmış, uzun uzun itaatin şartları ve sınırları ile isyanın şekli tartışılmıştır. Karşılaştırma yapacağımız ikinci eser olan Ahkâm ise halk tarafından değil, iktidar tarafından yazdırılmış bir kitaptır. İktidarı temsil eden halifenin isteği üzerine kaleme alınmış olan bu eserde tam anlamıyla bir devlet teorisi vardır. Çalışmada siyaset felsefesinin kadim problemlerinden biri olan meşruiyet ve otoriteye itaat konusuna değinilmiştir. Çalışmada iki farklı kültürde ve farklı zamanlarda yazılmış olan iki eserdeki benzerlikler ele alınmıştır. Çok farklı sebep ve amaçlarla yazılmış olan bu iki eserde benzerlikler devlete itaat konusunda ortaya çıkmaktadır. Farklı dinler temel alınarak yazılmış olmalarına rağmen iki eserde de devlet meşruiyetini dinden almakta ve halkın devlete itaat etmesi için, devletin dine karşı olmaması gerektiğine vurgu yapılmaktadır. Çalışmada, bu iki eser öncelikle tanıtılmış, daha sonra dinin etkisi göz önünde bulundurularak oluşturulan belirli başlıklar altında karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın genelinden anlaşılmaktadır ki; devletlerin meşruiyetini, halkın temsilcilerinin kimler olacağını ve hangi görevleri ifa edeceklerini, halkın yapması gerekenlerin neler olduğunu, devlete itaatin neden gerekli olduğunu belirleyen dindir. Eserlerin yazıldığı kültürlerin ve zamanların farklı olması bu iki eserin aynı sonuçlara ulaşmasını engellememiş, iki eser de; farklı ifadelerle, farklı zamanlarda, farklı kültürel değerlere rağmen aynı neticeye varmışlardır. Anahtar Kelimeler: Otoriteye İtaat, Meşruiyet, Din, Vindiciae Contra Tyrannos, El-Ahkamu’s-Sultaniye. * Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmış ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiştir. ** Yrd. Doç. Dr. Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Din Felsefesi, El -mek: ozahidcifci@aksaray.edu.tr