362 Recenzje i noty recenzyjne Inga K u ź m a (red.), Tematy trudne. Sytuacje badawcze, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2013, ss. 219, ISBN: 978-83-7525-963-6. Literatura dotycząca etnograficznych badań terenowych cieszy się ostatnimi czasy rosnącym zainteresowaniem tak czytelników, jak wydawców. Na rynku pojawiają się coraz to nowe pozycje i opracowania problemowe oparte na materiałach empirycz- nych bądź prace sytuujące się w obrębie metodologii i metodyki prowadzenia badań. Ukazują się serie w całości poświęcone wskazanej tematyce, takie jak bazujący na tłumaczeniach książek anglojęzycznych „Niezbędnik Badacza” oraz „Metodologia” Wydawnictwa Naukowego PWN. Trudno stwierdzić, czy jest to rodzaj sezonowej mody, intelektualnej fanaberii wynikającej z wyczerpania dotąd dyżurnych tematów, czy też faktyczny trend „powrotu” w teren – jak się niedawno wyrazili Marcin Brocki i Konrad Górny (2010). Zainteresowanie badaniami terenowymi, uprawianymi tak, jak się je praktykuje w etnologii, może wynikać z jednej strony ze wzrastającego zainteresowania metodologią badań jakościowych, konkurencyjnych wobec dotych- czas stosowanych narzędzi na gruncie nauk społecznych. Może też znajdować źródło w postępującej antropologizacji humanistyki, oddolnej ekspansji czy też adaptowa- niu założeń tej właśnie perspektywy na gruncie innych dyscyplin. Jakkolwiek by tłumaczyć to zjawisko, pewne jest, że to proces postępujący, którego skutki dla samej etnologii trudno przewidzieć. Na tym gruncie jedną z kluczowych pozycji stanowi książka pod redakcją Tarzy- cjusza Bulińskiego i Mariusza Kairskiego, Teren w antropologii. Praktyka badawcza we współczesnej antropologii kulturowej (Buliński, Kairski, red., 2011). Jej autorzy postawili sobie za cel udzielenie odpowiedzi na pytanie, jak we współczesnej antro- pologii rozumie się „teren” oraz na czym polega specyfika wiedzy antropologicznej. To niezwykle udana próba problematyzacji zagadnień metodologicznych ostatnich lat 1 . Do niej z konieczności winni odnosić się autorzy kolejnych opracowań. I rze- czywiście tak jest. Przykład stanowi wydana niedawno książka – Tematy trudne. Sytuacje badawcze. W propozycji łódzkiej badaczki widzieć można nie tylko kontynuację debaty za- początkowanej w Poznaniu, lecz także próbę polemiki. W związku z tym warto zwró- cić uwagę na dwa aspekty. Po pierwsze, publikacja redagowana przez Bulińskiego i Kairskiego stanowiła raczej przykład wewnątrzśrodowiskowej dyskusji, czego do- wodem jest chociażby klucz doboru autorów poszczególnych artykułów – są nimi antropologowie i socjologowie. W pracy pod redakcją Kuźmy jest inaczej – autorami poszczególnych rozdziałów są przedstawiciele antropologii, socjologii, pedagogiki, historii, a także psychologii, co pozwala w sposób bardziej wszechstronny naświetlić podejmowaną problematykę. Tym samym publikacja, zaprojektowana w duchu inter- dyscyplinarności, przekracza granice getta wybranej dyscypliny. Po drugie, omawia- ny zbiór tekstów został pomyślany tak, by poszczególne rozwiązania metodologicz- ne, osadzone na gruncie odmiennych, czasami nieprzystających do siebie orientacji, 1 Przykładem niefortunnej realizacji w tym względzie może być W drodze do prawdy – jakiej? Adama Palucha (2012).