133 Fatma Zehra PATTABANOĞLU* ÂMİRÎ VE GAZZÂLÎ’DE İRADE HÜRRİYETİ Özet Bu makale Âmirî ve Gazzâlî’nin irade hürriyeti hakkındaki düĩünce- lerini konu edinmektedir. Âmirî’nin çok yönlü kiĩiliği, daha sonraki dö- nemde en yüksek seviyede Gazzâlî tarafından temsil edilmiĩtir. Nitekim felsefeci yaklaĩımıyla Âmirî, kelamcı yaklaĩımıyla Gazzâlî irade hürriyeti konusunda paralel fikirlere sahiptirler. Konuya Allah-Âlem, Allah-insan iliĩkileri açısından bakan düĩünürler, insanın fiilleri ve sorumluluklarında iradi fiillerin önemini ve gerekliliğini vurgulamaktadırlar. İkisi de mutlak determinizm ve mutlak hürriyet arasındaki orta yolu benimsemektedir- ler. Ancak Allah’ın mutlak iradesinin karĩısında, düĩünceleri Cebriyye’ye kayar gözükse de, insanın ne tam olarak cebr altında, ne de tam olarak hür olduğu noktasında hemfikirdirler. Dolayısıyla makalenin amacı, her iki düĩünürün bu konudaki çıkıĩ yollarını ve konuya bakıĩ açılarını gös- termektir. Anahtar kelimeler: Hürriyet, irade, Âmirî, Gazzâlî. Abstract With this article Âmirî’s and Ghazzalî’s thoughts, which are about voluntary liberty, are discussed. Âmirî’s all rounded personality had been represented in the next epochs in a very high manner. However, with his philosophical approach Âmirî and with his verbal (teological) approach * Yard. Doç. Dr.; Kastamonu Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü