Modern Türklük Araştırmaları Dergisi Cilt 4, Sayı 4 (Aralık 2007) Mak. #57, ss. 53-64 Telif Hakkı©Ankara Üniversitesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü Füy ûzat ve Mo lla Nasre ddin Dergilerinde Edebî Dil Tartışmaları Erdoğan UYGUR Ankara Üniversitesi ÖZET Ali Bey Hüseyinzade Turan (1864-1940)’nı n yayı mladı ğı “Füyûzat” (1906-1907) dergisi Gaspı ral ı İ smail (1851-1914)’in “Dilde, fikirde, i ş te birlik” düş üncesinin Azerbaycan’da tatbikine yönelik önemli bir vas ı tadı r. Hüseyinzade Ali Beye göre İ stanbul Türkçesi esas al ı narak Türk dünyas ı nda edebî dil birli ği mutlak surette sağlanmal ı dı r. Dergide yer alan makalelerin dili de bu söylem çerçevesinde Azerbaycan Türkçesinden ziyade İ stanbul Türkçesine yak ı ndı r. Mirza Celil Memmedguluzade (1866-1932)’nin yayı mladı ğı “Molla Nasreddin” (1906-1931) dergisinin yay ı n anlay ı ş ı Azerbaycan’daki toplumsal sorunlar ı mizah yoluyla eleş tirmek ve if ş a etmek üzerine kuruludur. Bunun yanı s ı ra, hedef kitleye hitap edebilmek için kullandı ğı dilin sade ve anlaş ı l ı r olmas ı na büyük özen gösterir. Dili yabancı unsurlardan ar ı ndı rmaya çal ı ş mak ve ulusal edebî dili geli ş tirmek derginin öncelikli amaçlar ı ndan biridir. Mirza Celil ulusal edebî dil kavramı nı Azerbaycan’la s ı nı rlamı ş olmakla birlikte Türkçeyi Araplaş t ı ran yerin İ stanbul olduğunu söylerken Hüseyinzade Ali Bey bu kavramı n s ı nı rlar ı nı daha da geni ş letmeyi amaçlar. ANAHTAR SÖZCÜKLER Füyûzat, Molla Nasreddin, Ali Bey Hüseyinzade, Celil Memmedguluzade, Edebî dil, Ortak dil, Azerbaycan ABSTRACT Füyûzat (1906-1907) which was published by Ali Bey Hüseyinzade is an important instrument for practicing the ideals of Gaspirali İ smail (1851-1914) which were known as “sodality at language, idea and act” in Azerbaycan. For Hüseyinzade Ali Bey, literal language unity should be establish in Turkick world by using the İ stanbul Turkish as a basis. Consequently, the language of the articles which were published in his journal similar to the Istanbul Turkish in spite of the Azerbaycan Turkish. The publication principles of the journal called Mo lla Nasre ddin (1906-1931) that published by Mirza