AFYONKARAHİSAR İLİNDE EKOTURİZME YÖNELİK YEREL HALKIN YAKLAŞIMLARI İsmail KERVANKIRAN 1 Kadir TEMURÇİN 2 ÖZET Afyonkarahisar ili termal turizm yönüyle Türkiye’nin önde gelen destinasyonlarından birisidir. İlde son yıllarda turizm teşviklerinin de etkisiyle termal turizm yatırımlarında ve nitelikli turizm işletmelerinde artış görülmektedir. Termal turizmin yanına alternatif turistik ürünlerinin entegre olması, ildeki turizmin geleceği açısından önemlidir. Afyonkarahisar ilinin turizm potansiyeli göz önüne alındığında, termal turizme entegre olabilecek iki önemli turizm türü bulunmaktadır. Bunlar; kültür turizmi ve ekoturizmdir. Bir bölgede ekoturizmin gelişmesi, bölgede yaşayan yerel halkın yaklaşımlarına bağlıdır. Bundan dolayı bu çalışma, Afyonkarahisar ilinde yerel halkın ekoturizme yönelik görüşlerinin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada yöntem olarak anket çalışması uygulanmıştır. 156 kişinin değerlendirildiği ankete göre; halkın büyük kesimi ildeki ekoturizm yatırımlarını desteklemektedirler ve ekoturizmle ilgili çalışmalara katılmak istedikleri yönünde görüş belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Afyonkarahisar, Yerel Halk, Ekoturizm, Turizm Çekicilikleri. 1. GİRİŞ Ekoturizm terimi 1983 yılında Hector Ceballos-Lascurain tarafından ortaya atılmış ve başlangıçta, göreceli olarak eğitimin vurgulandığı, bozulmamış, tahrip edilmemiş alanlarda doğaya dayalı seyahat olarak tanımlanmıştır. Ekoturizm, turizm aktivitelerini teşvik ederken doğal çevreyi korumayı amaçlar. Çevresel bakımdan yönlendirilmiş bir turizm formudur. Doğa turizmi olarak da adlandırılır. Fakat ekoturizm doğa turizmi sınırlarının ötesinde özel olarak çevre koruma üzerinde yoğunlaşır. Ekoturizm, prensiplerini ve gerekliliklerini yerine getirmek oldukça zor olmasına rağmen, geliştiği ülkelerde biyolojik çeşitliliği ve ekosistem fonksiyonlarını korumaya katkıda bulunabilir (Gössling, 1999). Ekoturizm, hem kültürel hem de doğal kaynakların uygun seviyelerde sürdürülebilir kullanımını sağlayacak bir turizm etkinliği olarak anlamlandırılmıştır. Bu tür anlamlandırmaya göre, turizm endüstrisi, yerel halk için ekonomik fırsatlar yaratırken, turizm sektöründe rol oynayan herkesin koruma yoluyla tüm bu kaynaklardan yararlanmasını da sağlar. Bu tanıma bağlı olarak Ekoturizmin başlıca esasları şunlardır (Ryel ve Grasse, 1991): 1. Çevre üzerindeki negatif etkileri minimize etmek, seyahat edenleri bilgilendirirken her bir habitatın ekolojik dengedeki hayati rollerinin benimsetilmesi, 2. Hedef olarak, ekoturistlerin ve yerel halkın, koruma yoluyla ekosistemlerin anlaşılması, kıymet verilmesi ve farkına varılmasının teşvik edilmesi, 3. Kültürel mirası korumak, yerel halkın gelenek ve göreneklerine saygı gösterilmesi, 4. Hükümetin, yerel toplum örgütlerinin, endüstrinin, turistlerin ve toplumun bütününe çevre eğitiminin verilmesi, 5. Kaynağın olduğu gibi kabul edilmesi, sınırlarının tanınması ve arza yönelik yönetim ve planlama yapılması 6. Hükümet, turizm, toplum, ekoturistler, yerel toplum örgütleri arasında ortaklık ve anlayışın kurulması, 7. Doğal ve kültürel çevreye karşı etiksel sorumluluk ve davranışların teşvik edilmesi, 8. Yerel halkın lehine, koruma yoluyla ekonomik ve ekonomik olmayan uzun dönemli faydaların sağlanması, 9. Sorumlu koruma pratiklerinin oluşturulması. Ekoturizme ait kavramsal bilgiler incelendiğinde turist tipinin; doğal alanlara ve kültürel çevrelere seyahati seven, yerel kültürleri ve bölgeleri öğrenme ve değerini anlama isteğinde olan kişilerden oluştuğu görülmektedir. Yer olarak genellikle doğal, bazen koruma alanları veya kültürel çekicilikleri 1 Süleyman Demirel Üniversitesi, Coğrafya Bölümü, ismailkervankiran@sdu.edu.tr 2 Süleyman Demirel Üniversitesi, Coğrafya Bölümü kadirtemurcin@sdu.edu.tr Coğrafyacılar Derneği Yıllık Kongresi Bildiriler Kitabı 19-21 Haziran 2013, Fatih Üniversitesi, İstanbul 319