SENTETİK AÇIKLIKLI RADAR (SYNTHETIC APERTURE RADAR) Pek çoğumuz bir uçağın veya bir uydu plaormunun teknik özelliklerine bir göz atmış ve orada yer alan ifadeleri anlamaya çabalamışızdır. Teknik özellikler devreye girince kısaltmaların karşımıza çıkması olağan bir durumdur. Tam da bu noktada sizlere bu bölümde gerek bir uçağın gerekse bir uydunun teknik özelliklerinde karşılaşğınız veya karşılaşma ihmaliniz yüksek olan “SAR” ifadesinin ne anlama geldiğini ve bu bağlamda Sentek(yapay) açıklık radar nedir, kullanım alanları nerelerdir ve yerli savunma sanayimizde ve silahlı kuvvetlerimizde nerelerde bu radar türü kullanılmış, dünyada nerelerde kullanılıyor birlikte görmeye çalışacağız. Öncelikle bir konunun anlaşılması için en temel kaide tanımlamanın tam ve doğru olarak anlaşılmasıdır. Bundan ötürü Sentek Açıklıklı Radar konusunun anlaşılması yapılacak tanımlamayı tam ve doğru anlamaktan geçer. Harlatmamızı yapktan sonra tanımlamamızla yola koyulalım… Sentek Açıklıklı Radar (SAR), insanlı ve insansız hava plaormlarında kullanılabilen, yüksek çözünürlüklü yeryüzü görüntüleme ve hareketli hedef tespi amaçlı bir radar sistemidir. SAR Sistemi, havadan gözetleme/görüntüleme ihyaçlarına yönelik olarak çeşitli askeri ve sivil uygulamalarda kullanılabilmektedir. 1 Havadan gözetleme uygulamalarında SAR sensörleri, her türlü hava koşulunda ve 7/24 aksama göstermeden faaliyet gösterme kabiliyetleriyle önemli kazanımlar sağlamaktadır. Radar; uçak gibi hareketli bir plaormun uçuş güzergâhını kullanarak ve birden fazla gözlem noktasından algıladığı sinyalleri dijital ortamda değerlendirilerek yapay bir açıklık sağlamış olur. Yapay açıklıklı radar yüksek çözünürlüğe erişir. Çoklu dönüş sinyalinden Doppler kayması verisini muhafaza ederek ve işleyerek yüksek çözünürlük sağlar. Uçak ve insansız yapay açıklıklı radarlar 1 metrenin alnda çözünürlüğe sahipken, uzay yapay açıklıklı radarları yaklaşık 25 m çözünürlüğe sahipr. 2 Öte yandan SAR metodundan hareketle türelmiş bir diğer metot İnterferometrik SAR metodudur. İnterferometri terimi, interferans kelimesinden türemiş bir kelimedir. İnterferans, iki dalganın (ses, ışık, okyanus, elektromagnek, sismik gibi) bir araya gelmesiyle oluşmaktadır. 3 INSAR tekniği, uçak veya uydu tabanlı olarak yeryüzündeki değişimleri ölçebilen bir uzaktan algılama metodudur. INSAR tekniğinde aynı alanda az orandaki değişiklikleri görüntülemek için iki anten kullanılır. Yaklaşık olarak eş zamanlı olan iki görüntü işlenir. Fazları karşılaşrılan görüntüler arasındaki faz farkı yükseklik farkıyla ilişkilendirilir. Bu teknik buzullar gibi yavaş hareket eden yüzeylerin akış hızını hesaplamak, bir metre civarında bir duyarlılıkta yüksek çözünürlüklü topoğrafik harita oluşturmak, deprem önce ve sonrasındaki çöküntüler gibi arazi yüksekliğindeki güç algılanan değişiklikleri saptamak için kullanılır. 4 Şimdi de SAR’ın silahlı kuvvetlerimizde nerelerde hangi şekilde ve amaçta kullanıldığına göz atalım. Deniz Kuvvetleri’ne uzun yıllar karakol uçağı olarak hizmet veren piston motorlu S-2E Tracker uçakları, 1990’ların başında yaşanan kazaların ardından hizmeen çıkarldı. S-2E’ler uçmadı ama motorları sürekli çalışrılarak, bakımı yapılarak faal tutuldu. TAI 1990’ların ortasında farklı bir projeye imza a. Uçaklardan biri özel izinle alındı. Piston motorları yerini çok güçlü ve aynı zamanda emniyetli turboprop motorlara bırak. Radar ve diğer ağır avionikler söküldü. Buraya yangın söndürme aparatları yapıldı. Ancak bu proje istenmedi. Bir türlü kalan uçakların modifikasyonu 1 hp://www.aselsan.com.tr/tr-tr/cozumlerimiz/radar-sistemleri/kesif-gozetleme-radarlari/sentek-aciklikli-radar 2 hp://www.mta.gov.tr/v2.0/birimler/RSC_WEB/index.php?id=ua 3 Hakan Akçın 1 , Hakan Ş. Kutoğlu 1 , Hüseyin Kemalder e 1 , Tomonori Deguchi2 1ZKÜ, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Jeodezi ve Fotogrametri Müh. Bölümü, 67100 Zonguldak, hakanakcin@hotmail.com Earth Remote Sensing Data Analysis Center, 3121 Kachidoki, Chuoku, Tokyo, Japan, 1040054 4 hp://www.mta.gov.tr/v2.0/birimler/RSC_WEB/index.php?id=ua