Grzegorz Osipowicz Nie tylko krzemieniem zbrojono strzałę? O kamiennych narzędziach retuszowanych ze stanowiska Ludowice 6 ABSTRACT: Was an arrow equipped with a lint exclusively? Retouched tools from site 6 in Ludowice. In the course of excavaions at the Mesolithic site Ludowice 6 a collecion of 533 stone artefacts was acquired (as of 2011). Amongst them, there were remains of an industry, in the number of 483 specimens, the pri- mary feature of which was core exploitaion set on producion of blades, lakes and – as a consequence – tools of forms similar to those typical for lint arte- facts. Applied techniques were analogous to those used in lint processing as well. The industry was based on several types of quartz porphyry, ine-grained red granitoid and ferruginous quartz sandstone. However, grey granitoid, grey quartz sandstone, quartzites, gneisses, quartz as well as mudstones and sla- tes were also subjected to treatment. The collecion contained 30 specimens ideniied as morphological tools. The analysis of retouch visible on them and results of preliminary use-wear study conirm their anthropogenic origin and indicate uilizaion as tools. It is the irst lithic industry of this type dated to the Middle Stone Age in the territories of Poland. STRESZCZENIE: W trakcie wykopalisk na mezolitycznym stanowisku Ludowice 6 odkryto 533 wyroby wykonane z kamienia (do 2011 r.). 483 z nich uzyskano w trakcie re- dukcji kamiennych rdzeni wiórowych i odłupkowych, prowadzonej w sposób analogiczny do redukcji rdzeni krzemiennych, co w konsekwencji prowadziło do uzyskania narzędzi podobnych do tych wytworzonych z krzemienia. Przemysł kamienny opierał się na kilku typach poriru kwarcytowego, drobnoziarnistym granitoidzie czerwonym i żelazistym piaskowcu kwarcowym. Poza tym wykorzy- stywano szary granitoid, szary piaskowiec kwarcowy, kwarcyty, gnejsy, kwarc oraz mułowce i łupki. Zespół zawiera 30 wyrobów określonych jako morfolo- giczne narzędzia. Analiza retuszy oraz wstępna analiza śladów zużycia na na- rzędziach potwierdzają ich antropogeniczne pochodzenie oraz wykorzystanie jako narzędzi. Jest to pierwszy przykład przemysłu tego rodzaju datowanego na okres mezolitu na ziemiach Polski. KEY WORDS: Mesolithic, Ludowice 6 site, stone tools, use-wear analysis, SŁOWA KLUCZOWE: mezolit, stanowisko Ludowice 6, narzędzia kamienne, analiza funkcjonalna