Dr Anna Baj-Rogowska Planowanie tras z wykorzystaniem narzędzia Solver, jako zadanie logistyczne w małej firmie 1. Wprowadzenie Podejmowanie decyzji we współczesnej organizacji jest procesem rozwiązywania złożonych problemów, z których dużą grupę stanowią logistyczne zagadnienia optymalizacyjne. Zasada racjonalnoĞci działania ekonomicznego wymaga od decydentów respektowania reguły, że każda decyzja powinna spowodować maksymalizację korzyĞci. Obszary optymalizacji procesów logistycznych rozwiązywalnych przy użyciu metod z zakresu badań operacyjnych obejmują zagadnienia, wĞród których można wymienić 1 : – problemy alokacji środków produkcji: optymalny przydział surowców, zdolnoĞci produkcyjnej maszyn oraz dysponowanego czasu pracy ludzi pomiędzy poszczególne wyroby (produkty), jakie może produkować firma (kryterium optymalizacji: maksymalizacja zysku); – zagadnienia transportowe 2 Ś optymalizacja przewozów towarów między różnymi dostawcami i odbiorcami z uwzględnieniem punktów przeładunkowych (kryterium optymalizacji: minimalizacja łącznego kosztu przewozu towaru); – problemy komiwojażera: komiwojażer ma za zadanie odwiedzić okreĞloną liczbę n-klientów i wrócić do bazy tak, aby cała jego podróż była jak najkrótsza (kryterium optymalizacji: minimalizacja długoĞci drogi w sieci łączącej wszystkie węzły); – zarządzanie zapasami surowców: gospodarka zapasami i obliczanie optymalnej partii zapasów towarów, materiałów oraz wyliczenie zapasu buforowego (kryterium optymalizacji: minimalizacja kosztów działalnoĞci przedsiębiorstwa); – zagadnienia wymiany 3 Ś ustalenie optymalnego momentu wymiany pracującego Ğrodka trwałego na nowy (teoria odnowy) w przedsiębiorstwie, wyważenie pomiędzy kosztami eksploatacji i amortyzacji (kryterium optymalizacjiŚ minimalizacja kosztów działalnoĞci firmy); – problemy przydziału zadań do wykonania w taki sposób, aby osiągnąć np. najkrótszy łączny czas wykonania zadania (kryterium optymalizacjiŚ minimalizacja czasu realizacji przedsięwzięć przy posiadanych Ğrodkach). Celem niniejszego opracowania nie jest opisywanie klasycznych modeli optymalizacyjnych, lecz zaprezentowanie możliwoĞci wykorzystania do ich rozwiązywania powszechnie dostępnego narzędzia informatycznego, jakim jest Solver. Etapy postępowania i pracy z tym narzędziem zostaną omówione na przykładzie tzw. problemu komiwojażera (ang. Traveling Salesman Problem, TPS). Do wybrania tego tematu przyczyniły się przesłanki nikłej obecnoĞci tego zagadnienia w literaturze. Ponadto z uwagi na fakt, iż wielkoĞć przedsiębiorstwa oraz specyfika jego działalnoĞci determinują zakres i charakter procesów i czynnoĞci logistycznych 4 niniejsze zagadnienie opracowano na przykładzie małej firmy. Jej specyfikę i uwarunkowania realizowanych procesów transportowych przedstawiono w kolejnym punkcie. 1 Por.: Z. Binek, Informatyka w zarządzaniu, Vizja Press & IT, Warszawa 2007, s. 211-212. 2 Zagadnienie poruszone w: L. Reszka, Solver jako narzędzie rozwiązywania logistycznych problemów optymalizacyjnych, w: Roczniki Naukowe WSB w Toruniu nr 10, Toruń 2011, s. 321-336. 3 Zagadnienie poruszone w: L. Reszka, Optymalizacja harmonogramu wymiany sprzętu jako zadanie logistyczne, w: Zeszyty Naukowe UG nr 42, pod redakcją M. Chaberka i L. Reszka, Gdańsk 2012, s. 189-196. 4 Sołtysik M., Zarządzanie logistyczne, Aź Katowice, Katowice 2003, s. 13.