Gezi Direnişi: Kamusal Alan ve Çekişmeci Siyaset Üzerinden Bir Analiz * Ömer Turan ** 31 Mayıs 2013 Cuma günü Gezi Parkı direnişi için onbinlerce insan Taksim’e geldiklerinde, polis şiddeti ile birlikte ilk fark ettikleri şey, protestocuların kalabalıklığıydı. İlk andan iti- baren polisle çatışmanın en ön saflarında değil, ama arkalarda ne olup bittiğini anlamaya yönelik çabalar, tartışmalar başladı ve bu çabalar 1 Haziran’da göstericilerin parka girmelerinden sonra da devam etti. Katılımcı sayısı ve kent hayatının normal akışına etki etme bakımından Haziran 2013 bir bakıma 15-16 Haziran 1970’e benzemekteydi. Kahire’deki Tahrir Meydanı’nın 2011’deki ha- li ve yine 2011’de başlamış olan Occupy Wall Street hareketi diğer kıyaslama unsurları olarak öne çıktı. Meydan ve kentsel mekânla kurulan ilişki ve parklar bağlamındaki benzerlik bu kıyaslama- ların dayanakları arasındaydı. Dahası, David Harvey’in Asi Şehirler kitabında dile getirdiği Oc- cupy Wall Street hareketine dair, “şehrin merkezinde iktidarın ağırlığını yoğun olarak hissettirdiği bir kamusal mekânı, park, veya meydanı alıp bu mekâna insan bedenleri yerleştirerek kamusal ala- nı siyasi bir müşterek alana çevirmek” 1 tanımı da bir bakıma Occupy ile Gezi Parkı direnişleri ara- sındaki bir benzerliğe işaret ediyordu. Gezi Parkı’na dair tartışma da gerek mülkiyet olarak kamu- ya ait olmak anlamında kamusal olan, gerekse mekânsal olarak kamusal alan olan bir parkın özel bir alışveriş merkezine çevrilmesine ilişkindi. 2 Bu çerçevede Gezi Parkı direnişi patlak verdiğinde olan biteni anlamak için başvurulan kuramsal çerçevelerden biri de Habermas’ın kamusal alan (*) Bu çalışmanın kısa hâli, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Felsefe Bölümü tarafından 9-11 Nisan 2014 tarihlerinde düzenlenen “Felsefeden Siyasete Bir Gezi” başlıklı sempozyumda sunulmuştur. Çalışmanın mevcut hâlini okuyarak yorum ve eleştirilerini benimle paylaşan Başak Alpan, Burak Özçetin, İlay Örs ve Özge Özdemir’e teşekkür ederim. (**) İstanbul Bilgi Üniversitesi, Uluslararası İlişkiler Bölümü. 1 David Harvey, Asi Şehirler: Şehir Hakkından Kentsel Devrime Doğru, Metis Yayınları, İstanbul, 2013, s. 223. 2 Nilüfer Göle, “Gezi: Bir Kamusal Meydan Hareketinin Anatomisi”, T24 İnternet Gazetesi, 6 Haziran 2013, http://t24.com. tr/yazi/gezi-bir-kamusal-meydan-hareketinin-anatomisi/6824 [Erişim tarihi: 6 Nisan 2014].