Zespół Briqueta u pacjentów z fibromialgią 5 Briquet syndrome in patients with fibromyalgia Just M. 1 , Ogłodek E. 2 1 Piekary Medical Centre, Department of General Surgery, Municipal Hospital in Piekary Śląskie; 2 Department of Psychiatry, Collegium Medicum in Bydgoszcz, Nicolaus Copernicus University in Toruń Fibromyalgia is a disorder of the pain perception, which may, but need not be associated with depression. Modern science does not allow to put an equal sign between the two diseases. However, at least in some people, can be seen as a variant of depression, fibromyalgia. Studies indicate that 50–80 per cent. people with fibromyalgia can recognize depression. The article discusses the current state of knowledge on the role of physical activity, psychosomatic health treatments, physical therapy, relaxation techniques and education for patients with fibromyalgia. The best results, combine different therapies. The use of drugs is to reduce pain, improve mood and improve sleep quality. Various forms of drug- free treatment and help to restore the efficiency of dealing with complaints. In the treatment of fibromyalgia using different forms of therapy, tailored to the individual needs of the patient. The most common are: balneotherapy, exercise, cryotherapy, cognitive- behavioral psychotherapy and other forms of psychotherapy - in order to develop methods to combat stress and depressed mood, relaxation techniques, acupuncture, massage. Key words: fibromyalgia, stress, somatomorph disorders Pol. Merk. Lek., 2013, XXXIV, 204, 5 Zespół Briqueta u pacjentów z fibromialgią MAREK JUST 1 , EWA OGŁODEK 2 1 Piekarskie Centrum Medyczne, Oddział Chirurgii Ogólnej Szpitala Miejskiego w Piekarach Śląskich; kierownik: lek. med. M. Just; 2 Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, Katedra Psychiatrii Collegium Medicum w Bydgoszczy, kierownik: prof. dr hab. med. A. Araszkiewicz Zespół Briqueta u pacjentów z fibromialgią Just M. 1 , Ogłodek E. 2 1 Piekarskie Centrum Medyczne, Oddział Chirurgii Ogólnej Szpitala Miejskiego w Piekarach Śląskich; 2 Katedra Psychiatrii Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytet im. Mikołaja Kopernika w Toruniu Fibromialgia jest zaburzeniem percepcji bólu, które może, ale nie musi być związane z depresją. Współczesna nauka nie pozwala na postawienie znaku równości między tymi chorobami. Jednak przy- najmniej u części osób, można postrzegać fibromialgię jako odmia- nę depresji. Badania wskazują, że u 50–80 proc. osób z fibromialgią można rozpoznać depresję. W artykule omówiono aktualny stan wie- dzy na temat roli aktywności fizycznej, zabiegów odnowy psychoso- matycznej, fizykoterapii, technik relaksacyjnych oraz edukacji w le- czeniu pacjentów z fibromialgią. Najlepsze efekty przynosi łączenie różnych terapii. Zastosowanie leków ma na celu zmniejszenie bólu, poprawienie nastroju oraz polepszenie jakości snu. Różne formy leczenia niefarmakologicznego pomagają przywrócić sprawność oraz radzenie sobie z dolegliwościami. W leczeniu fibromialgii stosuje się inne formy terapii, dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjen- ta. Najbardziej powszechne to: balneoterapia, ćwiczenia fizyczne, krioterapia ogólnoustrojowa, psychoterapia poznawczo-behawioralno i inne formy psychoterapii – mające na celu wypracowanie metody walki ze stresem i obniżonym nastrojem, techniki relaksacyjne, aku- punktura, masaże. Slowa kluczowe: fibromialgia, stres, zaburzenia somatoformiczne Pol. Merk. Lek., 2013, XXXIV, 204, 5 Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną (somato- morficzne), zwane zespołem Briqueta, są formą zaburzeń psychicznych, w przebiegu których osoby dotknięte tymi za- burzeniami odczuwają objawy sugerujące istnienie somatycz- nych problemów zdrowotnych, mimo że nie ma żadnych or- ganicznych lub czynnościowych podstaw uzasadniających występowanie takich dolegliwości. CHARAKTERYSTYKA KLINICZNA ZABURZEŃ SOMATOMORFICZNYCH Objawami charakterystycznymi dla zaburzeń somatoformicz- nych według Amerykańskiej Klasyfikacji Chorób Psychicz- nych – DSM-IV są: zaburzenia somatyzacyjne – różne dole- gliwości fizyczne np.: zaparcia, bezsenność, bóle stawów itd.; hipochondria – przesadne zaabsorbowanie stanem swojego zdrowia, odczuwanie dolegliwości niepotwierdzonych w ba- daniach medycznych; zaburzenia bólowe (psychalgia) – psy- chogenny ból w kilku lub jednej części ciała; zaburzenia kon- wersyjne – występowanie objawów (np. drżenie kończyn) lub deficytów somatycznych (np. zniesienie czucia w danym ob- szarze ciała) w obrębie czynności ruchowych lub czuciowych będących wynikiem czynników psychicznych; dysforficzne zaburzenia ciała – zaabsorbowanie wyimaginowanym defek- tem wyglądu. Zaburzenia somatomorficzne stanowią powta- rzające się skargi na objawy somatyczne, wraz z uporczy- wym domaganiem się kolejnych badań, mimo ich negatyw- nych wyników i zapewnienia przez lekarza o braku fizycz- nych podstaw do występowania objawów. Jeżeli współistnieją jakiekolwiek zaburzenia somatyczne, to jednak nie wyjaśniają one ani natury i nasilenia objawów, ani związanego z nimi cierpienia (distresu) i zaabsorwowania własnymi dolegliwo- ściami pacjenta [2]. Zaburzenia somatomorficzne mogą być trudne do zdiagnozowania dla lekarzy specjalistów niebędą- cych psychiatrami. W zaburzeniach tych pacjent jest przeko- nany o istnieniu choroby somatycznej, chętnie poddaje się kolejnym badaniom specjalistycznym poszukując rozwiąza- nia swoich problemów zdrowotnych. Grupa pacjentów z za- burzeniami somatomorficznymi może szukać pomocy u spe- cjalistów chirurgii. Pacjenci ci mogą zgłaszać np. dolegliwości bólowe różnych okolic ciała, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego i bóle jelitowe. ROZPONANIE FIBROMIALGII Według badań różnych autorów [1,3,6] częstym powodem zgłaszania się pacjentów do specjalistów chirurgii są pacjen- ci z nierozpoznanymi objawami fibromialgii. Termin „fibromial- gia” został po raz pierwszy użyty w medycynie w 1976 r., natomiast w 1990 r. Amerykańskie Towarzystwo Reumatolo- giczne (ACR – American College of Rheumatology) podało kryteria klasyfikacyjne tej jednostki chorobowej. Uważa się,