Cezary Trutkowski O uwarunkowaniach stosowania metod jakościowych w badaniach społecznych i ewaluacyjnych Pod koniec lat 90. ubiegłego wieku (a zatem nie więcej niż 10 lat temu!), na zjeździe Amerykańskiego Stowarzyszenia Ewaluacyjnego, ówczesny pre- zydent tej organizacji, William Sadish, podsumowując rozwój badań ewalu- acyjnych stwierdził: „założę się, że gdyby poprosić członków naszego stowa- rzyszenia, aby wskazali jedno zagadnienie, najczęściej dyskutowane i najbar- dziej dzielące [ewaluatorów] w trakcie ostatnich 20 lat, to wskazaliby debaty ilościowo-jakościowe. Elementem tych debat z pewnością była metodologia, jako że wielu ewaluatorów musiało dopiero zapoznać się z metodami jako- ściowymi, o których przecież wiedzieli dość niewiele” 1 . Dziś, pod koniec pierwszej dekady XXI wieku debaty te nie są już tak gorące, a kwestia stosowania metod ilościowych i jakościowych nie kreśli wśród badaczy zdecydowanych linii podziałów teoretycznych. Część z nich uznała bowiem dyskusję wokół metod za jałową i nieprowadzącą do żadnych powszechnie akceptowanych ustaleń. Badacze ci zajęli się na ogół uprawia- niem swej dyscypliny, wykorzystując te metody, dla których osobiście znaj- dują lepsze uzasadnienie, w których zostali lepiej wyszkoleni i w których stosowaniu mają większe doświadczenie. Z dystansem przy tym obserwu- ją działania kolegów po drugiej stronie dawnego metodologicznego sporu. Inni próbują znaleźć drogę do integracji podejścia ilościowego i jakościowe- go, wskazując na wynikające z niej możliwości pełniejszego spojrzenia na badany problem i podkreślając pozytywny efekt triangulacji wynikający ze stosowania metod charakteryzujących się różnym rodzajem błędu pomia- ru 2 . Wreszcie trzecią grupę stanowią badacze społeczni świadomi różnic paradygmatycznych, leżących u podłoża obu perspektyw, i przez to odrzu- 1 Sadish W.R., „Evaluation theory is who we are”, American Journal of Evaluation 1998, vol. 19, nr 1, s. 3. 2 Jasiński M., Kowalski M. „Fałszywa sprzeczność: metodologia jakościowa czy ilościowa?”, w: A. Haber (red.), Ewaluacja ex-post. Teoria i praktyka badawcza, PARP, Warszawa 2007.