BYZANTINA ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ 23 (2013) 33-43 Κωνσταντινοσ Χρυσογελοσ Παρατηρησεισ στο ΟδΟιπΟρικΟν του Κωνσταντινου Μανασση το Μοτιβο τησ τριΚυΜιασ Και τησ Ξηρασιασ Το Ὁδοιπορικὸν του βυζαντινού λoγίου του 12ου αιώνα, Κων- σταντίνου Μανασσή, έχει κινήσει το ενδιαφέρον της έρευνας κατά περιόδους, παρότι δεν υπάρχει σύγχρονη κριτική έκδοση του ποιήματος -οι ερευνητές βασίζονται στην έκδοση του K. Horna, που πραγματοποιήθηκε στα 1904 1 - ούτε και αυτοτελής μελέτη που να ασχολείται εκτενώς με τη λογοτεχνική φυσιογνωμία του συνθέματος 2 . Παρόλα αυτά, μια προσεκτική ανάγνωση του κειμένου φανερώνει ότι ο δημιουργός του έχει δουλέψει επιμελώς πάνω στη δομή του, πλάθοντας τελικά ένα πολύ αξιόλογο λογοτεχνικό έργο, που έχει περιέλθει άδικα στην αφάνεια εδώ και δεκαετίες. Στην παρούσα μελέτη θα ασχοληθούμε με την ανάπτυξη των μοτίβων της τρικυμίας και της ξηρασίας, που κατέχουν σημαντική θέση στην ανάλυση της μακροδομής του ποιήματος. 1. Κ. Horna, Das Hodoiporikon des Konstantin Manasses, BZ 13 (1904), 313-355. 2. Το άρθρο του M. MarcovicH για το Ὁδοιπορικὸν [The Itinerary of Constantine Manasses, Illinois Classical Studies 12 (1987), 277-291] ασχολείται περισσότερο με ιστορικά και εκδοτικά θέματα, αν και υπάρχουν και λίγα αισθητικής φύσης σχόλια. Η εκτενέστερη μελέτη του W. J. aerts, A byzantine traveller to one of the crusader states, στον τόμο: K. cigaar – H. teule (εκδ.), East and West in the Crusader States. Context– Contacts–Confrontations III. Acta of the congress held at Hernen Castle in September 2000, Leuven–Dudley, MA 2003, 165–221, κινείται στον ίδιο άξονα με την αντίστοιχη του Marcovich, όπως και η κάπως πιο εισαγωγική του E. gori, Lo Hodoiporikon di Costantino Manasse, Πορφύρα 12 (suppl.) (2011), 3-67. Από την άλλη πλευρά, είναι πολύ ενδιαφέρον το γεγονός ότι το ποίημα έχει μεταφρασθεί μέχρι στιγμής σε τρεις ξένες γλώσσες (στα ολλανδικά και στα αγγλικά από τον Aerts, σε έμμετρη μάλιστα απόδοση, και στα ιταλικά από τον Gori).