181 Mustafa Öztürk’e Armağan TÜRKİYE’DE YAPILAN ALTUN YARUK SUDUR ÇALIŞMALARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Semra CANAN* GİRİŞ Altun Yaruk Sudur, Burkan dinine mensup sayılan vaazlardan oluşmakta- dır. Klasik bir tarz olarak Buda’ya bir soru sorulması ve Buda’nın soruya hikâye şeklinde yanıt vermesi şeklinde işlenmiştir (Ercilasun 2014: 242-243). Çinceden Uygurcaya çevrilmiş olan eser oldukça hacimlidir. 10 kitap ve 31 bölümden oluş- maktadır. Çeviricisi Şiŋko Şeli Tutuŋ olarak anılır, fakat çeviricisinin kim olduğu hakkında farklı görüşler de mevcuttur (Kaya 1994: 13). St. Petersburg nüshası ve Berlin Akademisinde kayıtlı pek çok parça bulunmakla birlikte bu parçalar U ve Mainz olarak kayıtlıdır. Çalışmalarda daha sağlam ve tam olması sebebiyle çoğunlukla Petersburg yazması ele alınmaktadır (Kaya 1994: 17-20-27). Eser ge- rek ülkemizde gerekse yabancı ülkelerde çoğu kez araştırma ve inceleme konusu olmuştur. Altun Yaruk Sudur üzerinde yapılmış ilk çalışma 1908 tarihli olmak üzere Müller’e aittir. Müller eserin bazı parçalarını Çinceleriyle karşılaştırarak transkri- bini yapmış ve Almancaya çevirmiştir. Bir sonraki çalışma Radloff (Radlov) ve Malov’un ortak çalışmasıdır. Altun Yaruk üzerine çalışma yapmış olan isimlerden bazıları Bang, Gabain, Zieme ve Röhrborn’dur. Ülkemizde ise Altun Yaruk’tan bahseden ilk bilim adamı Mehmet Fuat Köprülü’dür. İlk çalışma ise Reşit Rahme- ti Arat’a ait olup 1934 tarihlidir (Kaya 1994: 39). Bu çalışmamızda ülkemizde Altun Yaruk Sudur üzerinde yapılan çalışmalar kısa kısa tanıtılacaktır. İNCELEME Ülkemizde son dönemde yapılmış olan önemli çalışmalar kronolojik olarak şunlardır: Ölmez, Mehmet (1991), AltunYaruk III. Kitap (=5.Bölüm), Türk Dilleri Araştırma Dizisi, Odak Ofset Yay., Ankara. * Erciyes Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Yeni Türk Dili, Yüksek Lisans Öğrencisi