1 YAZAR GÜNLÜKLERİ NE İŞE YARAR? : AHMET HAMDİ TANPINAR’IN MUHAFAZAKÂRLIĞI VE GÜNLÜKLERDEKİ “YENİ TANPINAR” Nesrin Aydın Satar Besim Dellaloğlu, Tanpınar’ın hakkında neredeyse kesinleşmiş ithamları değiştiren ve eserlerinin geniş bir kesim tarafından okunmasını sağlayan, sonuçta Tanpınar algısının dönüşümüne ortam hazırlayan temel iki dönüm noktası olduğunu belirtir. 1 Bunlardan ilki, Tanpınar eserlerinin bir süre de olsa (2001-2004) Yapı Kredi Yayınları tarafından basılması ve böylece yazara yeni bir “etiket” yahut marka değeri bahşedilmesidir. Dellaloğlu’na göre ikinci dönüm noktası ise günlüklerin okuyucuyla buluşmasıdır. Yeni yayınevinin etiketiyle bir önceki yayınevinin onu bayraklaştırmasına neden olan siyasi portresinden sıyrılıp daha geniş bir okur kitlesine hitap eden Tanpınar için günlüklerin yayımlanması söz konusu portreyi tamamen ve koşulsuzca ortadan kaldırdığı gibi yepyeni ve bambaşka bir Tanpınar’ı da görünür kılmıştır. Bu yeni Tanpınar, Nurdan Gürbilek’e göre “şiddetli bir kanon ihtiyacıyla üzerinde uzlaşılıveren figürün en azından onu koşulsuzca yüceltenlerde aranılan figür olmayabileceği kuşkusu”nu doğurmuştur. 2 Hatta bu kuşku zamanla gerçek olmuş ve Orhan Pamuk’un tabiriyle “sağcıların, solcuların ve hatta devletin üzerinde anlaştığı tek edebiyatçı” 3 olan Tanpınar’ın muazzam kanon mevkiini şiddetle sarsmaya muvaffak olmuştur. 4 Nitekim günlüklerin yayımlanmasından sonra Tanpınar hakkında yazılanların içeriğine ve niteliğine bakıldığında, bahsi geçen sarsıntının farklı kanon mercileri 5 tarafından Tanpınar alımlanmasına etkisini anlamak mümkün hale gelir. Günlüklerin yazara atfedilen kimlikleri bu kadar çabuk ve etkili bir şekilde değiştirip dönüştürmesinin temelde bir karşı tutum yarattığını; bazı kesimler tarafından günlüklerin göz ardı edilmesinin gerekliliği üzerine tartışmalar yapılmasından, Tanpınar’ın herkes gibi sıradan bir insan olduğunun 1 Besim Dellaloğlu, “Tanpınar Batıcı Değil, Batılıydı,” Zeynep Miraç tarafından yapılan röportaj, Ocak 28, 2013, Nisan 27, 2014’te erişildi, http://www.milliyet.com.tr/-tanpinar-batici-degil-batiliydi- /gundem/gundemyazardetay/28.01.2013/1661558/default.htm 2 Nurdan Gürbilek, Nurdan Gürbilek, “Büyük Tıkanma,” Virgül 118 (2008): 8. 3 Orhan Pamuk, “ Sağcıların, Solcuların Hatta Devletin Bile Üzerinde Anlaştığı Tek Edebiyatçı,” Mehmet Kenan Kaya, “Ahmet Hamdi’yi Keşfettik,” içinde Milliyet Pazar, Aralık 28, 2001, Mayıs 24, 2014’te erişildi, http://www.milliyet.com.tr/2001/12/28/pazar/paz05.html 4 “Kanon” kavramı ile ilgili ayrıntılı bilgi için bkz. Nesrin Aydın Satar, “ Günlük Beni’nin Sesi: Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Günlüğünde Kişilik İnşası ve ‘Kanon Tanpınar’ a Etkisi,” Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniversitesi, 2014. 5 Söz konusu kanon mercileri; başta siyasi erk olmak üzere edebiyat çevreleri ve halktır. Bu sınıflandırma; Murat Belge’nin “ Türkiye’de ‘Kanon’ isimli yazısından alıntılanmıştır. İlgili yazı için bkz. Murat Belge, “Türkiye’de ‘Kanon’, “ Kitap-lık 68 (2004):54-59.