_______________________ 1 _______ VIII. ULUSAL ÖLÇÜMBLM KONGRES, 26-28 Eylül 2013, Gebze-KOCAEL SIVI VE GAZ AKIKANLARIN DEB ÖLÇÜMÜNDE VENTÜRMETRE KULLANIMI Eyüb CANLI* Selçuk DARICI Sercan DOAN Muammer ÖZGÖREN SELCUK ÜNVERSTES Teknik Eitim fakültesi Tel: 0332 223 33 49 E-Mail* : ecanli@selcuk.edu.tr ÖZET Debi ölçümü konusunda, özellikle akademik çalımalarda, sıklıkla yurtdıından ithal edilen debimetreler kullanılmaktadır. Bu cihazlar bilgi maliyeti, navlun, vergiler gibi maliyetlerden dolayı kullanıcı için pahalı bir çözümdür. Ayrıca genellikle stok tutulmadıı için kullanıcının 4 ila 8 hafta gibi uzun süreler beklemesi gerekmektedir. Bununla beraber gelen ürünlerin kullanımında, bir arıza durumunda müdahalede ve kalibrasyon konularında sınırlı teknik destek söz konusudur. Bu çalımada ithal debimetrelere alternatif olarak geleneksel ventüri tüpü ve bir elektronik veri toplama düzenei kullanarak debi ölçümü ve sonuçları incelenmitir. Biri sıvı dieri ise gaz olmak üzere iki farklı akıkanın debilerinin ölçülmesi için iki farklı ventüri tüpü hazırlanmıtır ve aynı elektronik veri toplama düzeneinde ölçümler kaydedilerek hesaplamalar yapılmıtır. Akıkanlardan gaz olan hava, sıvı olan ise ST42 numaralı endüstriyel yadır. Ya akıkan, ölçümler sırasında 100 o C sıcaklıa kadar ısıtılmıtır. Çalıma sonuçlarına göre ventüri tüpünün dinamik debi ölçümünde dahi etkin biçimde kullanılabilecei gösterilmitir. Anahtar Kelimeler: Basınç, Debi ölçümü, PLC, Sıcaklık, Ventüri. 1. GR Ölçme ve deerlendirme hem reel sektör hem de akademik çalımalar için çok önemli bir konudur. Özellikle gaz ve sıvı akıının ölçümü düünüldüünde konunun önemi daha da ortaya çıkacaktır. Örnein doal gaz ölçümündeki %10 luk bir hata olması durumunda veya akıkan fosil yakıtların hacmi düünüldüünde birçok ülkenin yıllık gelirlerinden daha fazla bir rakam ortaya çıkacaktır. Ölçme konusu ele alınırken hem ölçme teknii hem de ölçüm aletleri göz önünde bulundurulmalıdır. Ölçme teknii konusunda yurdumuzda bilgi sahibi teknik eleman bulunmaktadır fakat ölçüm aletlerinin büyük çounluu yurtdıından ithal edilmektedir. thal edilen ölçüm aletlerinin bir kısmı hesaplı ve çabuk ithal edilebilirken sipari üzerine üretilen ölçme aletleri, örnein akı ölçerler, 45 ile 90 gün arasında teslim edilebilmekte ve büyük maliyet tutmaktadır. Dahası bu aygıtların çalıtırılması ve kullanımına yönelik bilgi az olduu için büyük paralar verilerek alınan cihazlar potansiyellerinin altında kullanılmaktadır. Bu cihazlar ile ilgili bahsedilebilecek dier bir dezavantajı ise bu aygıtlar bozulduklarında veya sorunlar yaadıklarında yine bir 45 ile 90 gün arasında beklenmesi gerektiidir. Bu ürünlerin yurt içerisinde üretilmesi durumunda bahsedilen sorunlar, yurt içerisinde üretilecek ürün için birer avantaja dönümü olacaktır. Otomotiv, ulaım, medikal, silah sanayi, akıkanlarla çalıan sistemleri kullanan makine üreticileri, aratırmacılar, evsel ve endüstriyel tesisatlar ve büyük süreçler içeren fabrikalar (örnein meyve suyu veya eker üretimi gibi) gibi birçok alanda akıkanlar kullanılmakta ve bu akıkanların kütlesel ve hacimsel debilerinin ölçülmesi gerekmektedir. Akı ölçümü, sürecin gözlenebilmesi için arttır. Her ne kadar çıkan ürün kaliteli olsa da süreç içerisindeki bileenlerden bir veya birkaçında enerji verimsizlikleri veya salıa zararlı atıklar artmaya balayabilir.