ŞİİRDE ANLAM KAPALILIĞI BAĞLAMINDA FEHİM-İ KADİM’İN BİR GAZELİ ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER Reviews on an Ode ǻGazelǼ by Fehîm-i Kadîm in the Context of “mbiguity in Poetry ʅʴз˓˕ ˓ ʶазʺˏˆ Фʺˠˆː-ˆ Каʹˆːˆ ʵ к˓ˑ˘ʺк˖˘ʺ ˑʺ˓ʹˑ˓зˑаˣˑ˓ˇ ǻʹʵ˙˖ː˩˖ˏʺˑˑ˓ˇǼ ˔˓˫зˆˆ Ülkü ÇETİNKAYA * Gazi T(rkiyat, Bahar 2015/16: 71-96 Özet: Şair ile muhatap ǻokurǼ arasında, şiir dilinin estetik işleviyle gerçekleşen bir iletişim vardır. ”u iletişimin g(c(, şiirin anlaşılırlığı ile ilgilidir. Şairin kastettiği anlamın okur tarafından anlaşılmasının g(çleşmesi veya anlaşılamaması, şiirde anlam kapalılığı olarak nitelendirilir. ”u durum edebî eleştiride şiirin edebî değeri açısından kimi zaman чnemli bir чlç(t kabul edilirken, kimi zaman da kusur sayılmıştır. Şair/şiir ve okur arasındaki iletişimin g(çleşmesine neden olan anlam kapalılığı ǻanlam belirsizliği veya anlam bulanıklığıǼ, belagatte taǾнлd ve ibhāmDz ”atı retoriğinde, dilbilimde ve modern eleştiride ise ambiguity terimleriyle karşılanmıştır. ”u yazıda, чncelikle kaynaklarda belagat, fesahat, anlambilim, (slupbilim ve eleştiri alanlarıyla ilişkili olarak tanımlanan anlam kapalılığına karşılık gelen taȂkîd, ibhâm ve ambiguity terimleri (zerinde durulmuştur. “rdından, eserin edebî değeri veya şairin (slubu açısından anlam kapalılığının k usur olup olmadığına yчnelik kimi gчr(şlere yer verilmiştir. Daha sonra, ŗŝ. y(zyıl İran, Hint ve T(rk edebiyatlarında gчr(len sebk-i Hindî ǻHint (slubuǼnin чnemli bir чzelliği olan anlam kapalılığı değerlendirilmiştir. Son olarak ise, T(rk edebiyatında sebk-i HindîȂnin чnemli temsilcilerinden Fehîm-i Kadîm ǻч. ŗŜŚŝǼȂin bir gazeli şerh edilerek, bu şiirde anlam kapalılığına yol açan durumlar (zerine değerlendirmelere yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: “nlam kapalılığı, taȂkîd, ibhâm, ambiguity, sebk-i Hindî, Fehîm-i Kadîm, ǻч. ŗŜŚŝǼ, m(zikǻmusikiǼ Abstract: There is a kind of communication established between the poet and the addressee (the reader) through aesthetic function of the language of poetry. The strength of such communication relates to understandability of poems. Difficulty in grasping the meaning preferred by the poet or incomprehension by the reader is called ambiguity in poetry. This case is taken as a significant criterion in literary criticism; however, it is occasionally considered as a linguistic defect. The term ambiguity, which hinders communication between the poet/poem and the reader is called taȂнлd and ibhām in rhetoric (belagat); and ambiguity in the Western rhetoric, linguistics and the contemporary criticism. In this paper, firstly, the terms taȂkîd, ibhâm and ambiguity are discussed, the equivalent of obscurity described in relation to rhetoric (belagat), fluency (fesahat), semantics, stylistics and literary criticism in sources. The next part of the paper mentions certain views about whether ambiguity is a linguistic defect in terms of the literary value of a given work or the poetȂs style. The third part includes a discussion of obscurity, a remarkable feature of sebk-i Hindî ǻIndian styleǼ, traced back to the ŗŝth century in the Persian, Indian and Turkish literature. Finally, cases that lead to obscurity in an ode ǻgazelǼ by Fehîm-i Kadîm ǻdied in ŗŜŚŝǼ, a leading figure in sebk-i Hindî in Turkish literature, are discussed with explanations and comments. Key words: ambiguity, taȂkîd, ibhâm, sebk-i Hindî ǻIndian styleǼ, Fehîm-i Kadîm ǻdied in ŗŜŚŝǼ, music * Yrd. Doç. Dr., “nkara Üniversitesi , Dil ve Tarih-Coğrafya Fak(ltesi , T(rk Dili ve Edebiyatı ”чl(m(, “nkara/TÜRKİYE. cetinkayaulku@gmail.com