Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/9 Summer 2013, p. 2145-2156, ANKARA-TURKEY TÜRKİSTAN’DAN TÜRKİYE’YE KELİME GÖÇÜ ÖRNEĞİ “CİGİ CİGİ” * Rıdvan ÖZTÜRK ** ÖZET Dilin söz varlığında görülen kelimeler farklı seyirler izler. Bu seyirlerden birisi, şair tarafından alışılmamış bağdaştırma şeklinde toplumun beğenisine sunulan kelimelerin seyridir. Bu seyirde, toplum tarafından beğenilmiş ve bir yenilik olarak kabul edilmiş ifade kalıplarının yanı sıra, toplum tarafından yadırganmış ve bir yenilik olarak kabul edilmemiş ifade kalıpları da bulunmaktadır. Karamanlı Ayni’nin “sevdücegüm cigi cigi” redifli üç gazelinde geçen “cigi cigi” kelimesi, Türkiye Türkçesinin söz varlığında uzun ömürlü olmamış münferit bir kullanımdır. “cigi cigi” kelimesinin Türkiye Türkçesinin söz varlığı içerisinde “Nerde, ne zaman kullanılmıştır?” sorusunun cevabı tespit edildikten sonra, diğer Türk yazı dillerindeki kullanımı ortaya konulmuştur. Kelime aslen, Karamanlı Ayni’nin doğum yeri olan Tirmiz’in de içinde yer aldığı Özbekistan, Türkmenistan ve Afganistan’ın sınır bölgelerini içeren bir alana aittir. Karamanlı Ayni tarafından münferit bir ifade olarak kullanılmıştır. Kelime, şairin kendi bölgesine ait olup, Türkistan’dan Türkiye’ye şahsi gayretle sonradan göç ettirilmiştir. Türkçenin Özbek ve Türkmen lehçelerinin sözlükleri ile yazılı ve sözlü metin örneklerinde rastladığımız bu kelime, Farsça Türkçe dil ilişkisinin bir boyutunu da göstermektedir. “cigi cigi” kelimesi, Türkçe (Özbek ve Türkmen Lehçeleri) açısından bir mahallileştirme örneği, Farsça açısından ise bir ödünçleme örneği olarak değerlendirilebilir. Kelime esas itibariyle ikileme olarak kullanılmıştır. Kelimenin anlamının Mermer’in Ayni’nin şiirine atfen verdiği “taze taze” anlamı yerine, “Yalvarırım, Ne olur, Allah aşkına, Ey cilveli sevgili” anlamları verilmelidir. Anahtar Kelimeler: cigi cigi, kelime göçü, ödünçleme, dil ilişkisi, Oğuzca, Türk lehçeleri * Bu makale Crosscheck sistemi tarafından taranmıĢ ve bu sistem sonuçlarına göre orijinal bir makale olduğu tespit edilmiĢtir. ** NE Üniversitesi. AK Eğitim Fakültesi, Türk Dili, El-mek: ridvanozturk1961@gmail.com