TransporT miejski i regionalny 12 2006 30 Problem obsługi komunikacyjnej kampusu uniwer- syteckiego w Poznaniu od dłuższego czasu wywo- łuje kontrowersje. Kwestia dojazdów do kampusu „Morasko” wymaga rozwiązań zarówno w perspek- tywie krótkookresowej (rozwiązanie obecnych kło- potów) jak i w długookresowej (zapewnienia wy- godnego połączenia kampusu, w którym docelowo kształcić się będzie ponad 20 000 studentów). W pierwszym przypadku ciekawym rozwiązaniem zda- ją się być miejskie rowery publiczne, w drugim nie- odzowne wydaje się przedłużenie linii Poznańskiego Szybkiego Tramwaju. Zalety miejskich rowerów publicznych Miejskie rowery publiczne mogą stanowić i stanowią istotny element systemu transportowego miast. Nie są w stanie za- stąpić komunikacji publicznej jednakże mogą być ważnym jej uzupełnieniem. Rowery publiczne sprawdzają się wszędzie tam, gdzie źródła i cele podróży są rozproszone na pewnym zwartym obszarze, takim jak centrum miasta. Umożliwiają one sprawne i szybsze niż pieszo czy transportem publicznym przemieszczanie się na takim obszarze. Nie trzeba czekać na tramwaj czy autobus, by podjechać dwa przystanki do kolej- nego sklepu, wystarczy pożyczyć sobie rower. Istnienie rowe- rów publicznych zachęca też do pozostawienia samochodu na obrzeżach śródmieścia i przemieszczania się rowerem po- między różnymi celami podróży w śródmieściu. W krajach o długich tradycjach wykorzystania rowerów w podróżach miejskich wprowadzenie rowerów publicz- nych istotnie ogranicza kradzieże rowerów prywatnych, które zazwyczaj dokonywane są w celu odbycia nimi jednej podróży i późniejszego porzucenia („spieszyło mi się na dworzec”), a nie w celu długotrwałego przywłaszczenia. Rowery nie emitują zanieczyszczeń powietrza, nie hała- sują i nie przyczyniają się do wzrostu kongestii. Poza pod- stawową funkcją przemieszczania dostarczają też użytkow- nikom pewnej dawki ćwiczeń fizycznych. Systemy rowerów publicznych na świecie Idea rowerów publicznych nie jest nowa, liczy sobie po- nad 40 lat. W 1964 r. został zgłoszony przez magazyn uliczny „Provo”, związany ze środowiskami anarchistycz- nymi, pomysł zamknięcia centrum Amsterdamu dla sa- mochodów i wprowadzenia 20 000 rowerów publicznych. Wprowadzono je do użytku w 1968 r., miasto jednak udo- stępniło stosunkowo niewielką liczbę jednośladów i nie zde- cydowało się na całkowite zamknięcie centrum dla samo- chodów. Rowery były charakterystycznie pomalowane na biało, wynikało to nie tylko z próby ograniczania kradzieży, ale nawiązywało do rożnych „białych planów” zgłaszanych w połowie lat sześćdziesiątych przez magazyn „Provo”. Użytkownicy pobierali „witte fiets” („białe rowery”) stojące na ulicach śródmieścia i też na ulicach zostawiali. System nie posiadał specjalnych miejsc postojowych, w których od- stawiałoby się rowery, ani zabezpieczeń, poza charaktery- stycznym malowaniem jednośladów. Użytkownicy jednak nie zostawiali rowerów na ulicach, ale często brali ze sobą do domów, wandale natomiast topili je w amsterdamskich kanałach. W krótkim czasie miasto zrezygnowało z konty- nuacji programu. Podobny eksperyment, jednak na zdecydowanie więk- szą skalę przeprowadzono ponad dekadę później w Mediolanie. Tysiąc publicznych rowerów zostało bardzo szybko rozkradzionych. Warto jednak nadmienić, że w około 25 miastach Stanów Zjednoczonych (m.in. Portland, Princeton czy Minneapolis) od wielu lat funkcjonują roz- wiązania rowerów publicznych, wedle założeń Amsterdamu czy Mediolanu. Zjawisko kradzieży w tych miastach ame- rykańskich wprawdzie występuje, jednakże na dużo mniej- szą skalę niż w Europie [2]. Właściwie jedyną zaletą takiego systemu rowerów pub- licznych, w porównaniu z innymi rozwiązaniami, jest niski koszt wprowadzenia. Największą wadą jest, obok kradzie- ży, kłopot ze znalezieniem pojazdów przez chętnych – mogą być porozrzucane wszędzie w obszarze, na którym dopusz- cza się korzystanie z rowerów publicznych. Brak pewności, Michał Bem Zbigniew Rusak, Zakład Ekonometrii Przestrzennej Instytut Geograii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu michal.beim@horyzont.net Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu sp. z o.o. MiejSkie rowery puBliczne w oBSłudze tranSportowej kaMpuSu uniwerSyteckiego „MoraSko” w poznaniu