Artykuł opublikowany w: „Studia Pedagogiczne”, LXVI, Warszawa 2013, s.77-96. Anna Babicka-Wirkus Krajowe Ramy Kwalifikacji w kontekście poszanowania praw człowieka w szkołach wyższych Wprowadzenie Na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa WyĪszego moĪemy przeczytać następujący zapis: Krajowe Ramy Kwalifikacji stworzone zostały między innymi dla potrzeb rynku pracy i społeczeństwa obywatelskiego. Żilarami społeczeństwa obywatelskiego są prawa człowieka, które bazują na godności, równości, wolności i sprawiedliwości 1 . Wskazane wartości stanowią fundament demokracji, która jak twierdzi Henry Giroux: (…) jest celebrowaniem różnicy, polityką różnicy (…) 2 . Słowa te są znamienne dla zrozumienia roli szkoły wyĪszej w kształtowaniu społeczeństwa obywatelskiego. Jest ona formą Īycia społecznego, której zadanie sprowadza się do kształtowania zdolnego do krytycznego myślenia i działania podmiotu. Ta instytucja edukacyjna nie jest postrzegana tylko jako miejsce przystosowania ucznia do dominującej kultury, wręcz przeciwnie jest ona areną walki, reinterpretacji obowiązujących znaczeń i porządku społecznego. Rynek pracy natomiast opiera się na zupełnie odmiennych wartościach, do których moĪna z pewnością zaliczyć wielozadaniowość, kreatywność, spryt, szybkość podejmowania decyzji. Trudno jest w tym kontekście mówić o równości, wolności czy sprawiedliwości. Logika rynku rządzi się odmiennymi prawami niĪ logika społeczeństwa obywatelskiego. Źobry pracownik, to taki, który umie się podporządkować obowiązującym regułom, dobry obywatel natomiast, to osoba, która sprzeciwia się moralnie dwuznacznym poczynaniom władzy. Pierwszy posiada toĪsamość funkcjonalną, drugi zaś – emancypacyjną 3 . Nasuwa się zatem spostrzeĪenie, Īe załoĪenia wpisane w Krajowe Ramy Kwalifikacji (KRK) opierają się na dwóch przeciwstawnych sobie koncepcjach człowieka. źklektyzm na poziomie ontologicznym wskazuje, iĪ KRK mogą być kolejnym pustym 1 M. Jabłoński, S. Jarosz-ĩukowska, Prawa człowieka i system ich ochrony. Zarys wykładu, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego 2004, s.25-28 2 Marzenia o edukacji radykalnej. Wywiad Bernarda Murchlanda z Henrym A. Giroux , w: Edukacja i sfera publiczna. Idee i doĞwiadczenia pedagogiki radykalnej, red. H. A. żiroux, L. Witkowski, Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls” 2010, s.83 3 M. Lewartowicz-Zychowicz, Homo liberalis jako projekt edukacyjny. Od emancypacji do funkcjonalnoĞci . Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls 2010, s.33