ZAPISKI HISTORYCZNE — TOM LXXX — ROK 2015 Zeszyt 1 www.zapiskihistoryczne.pl http://dx.doi.org/10.15762/ZH.2015.06 SŁAWOMIR JÓŹWIAK (Toruń), JANUSZ TRUPINDA (Gdańsk) CZY ŚREDNIOWIECZNE ŹRÓDŁA PISANE MAJĄ ZNACZENIE W BADANIACH NAD ZAMKAMI KRZYŻACKIMI W PRUSACH? W ODPOWIEDZI TOMASZOWI TORBUSOWI * Opublikowana przez nas w 2012 r. monografia na temat topografii i układu przestrzennego krzyżackich zamków komturskich w Prusach na podstawie śred- niowiecznych źródeł pisanych 1 wywołała obszerną i krytyczną polemikę ze strony historyka sztuki Tomasza Torbusa 2 . W naszym przekonaniu nie może ona pozo- stać bez odpowiedzi. W prowadzonych przez nas badaniach przyświecało nam kilka zasadniczych celów. Chodziło mianowicie o odnalezienie jak największej liczby średniowiecz- nych źródeł pisanych (narracyjnych, dokumentowo-aktowych, rachunkowych, skarbowych, inwentarzowych, korespondencji itd.) dotyczących krzyżackiego budownictwa zamkowego, poddanie ich krytycznej analizie i wykorzystanie pły- nących z nich informacji do uzupełnienia dotychczasowej wiedzy (będącej efek- tem ustaleń archeologów i historyków sztuki) na temat topografii i układu prze- strzennego murowanych warowni komturskich w państwie zakonnym w Prusach w XIII–XV w. Tomasz Torbus dostrzegł właściwe intencje naszych zamierzeń, przywołał je jednak dopiero na drugiej stronie swojej polemiki (s. 198). Krytykę naszej książki mimo to sformułował tak, jakbyśmy jako autorzy rościli sobie prawa do tworzenia całościowej syntezy średniowiecznych dziejów zamków krzyżackich w Prusach, co przecież nie było naszym zamiarem. Uwzględnienie wielu nowych źródeł pisanych siłą rzeczy zmuszało nas do dys- kusji z propozycjami uczonych i krytycznego ustosunkowania się do wielu ustaleń przyjętych w dotychczasowej historiografii. Ta prowadzona przez nas zwyczajowa polemika naukowa wywołuje u T. Torbusa zaskakująco wielkie i w naszym rozu- mieniu zupełnie nieuzasadnione emocje, które skłaniają go do zarzucania nam * Tomasz T orbus, Interdyscyplinarność w badaniach nad zamkami krzyżackimi – uwagi na mar- ginesie książki Sławomira Jóźwiaka i Janusza Trupindy „Krzyżackie zamki komturskie w Prusach. To- pografia i układ przestrzenny na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych”, Zapiski Historyczne (dalej cyt. ZH), t. 79: 2014, z. 4, s. 197–215. 1 Sławomir Jówiak, Janusz Trupinda, Krzyżackie zamki komturskie w Prusach. Topografia i układ przestrzenny na podstawie średniowiecznych źródeł pisanych, Toruń 2012. 2 T. Torbus, Interdyscyplinarność, s. 197–215.