132 TOPLUM VE BİLİM 133 • 2015 Gezi eylemlerinin toplumsal dinamikleri * Erdem Yörük** - Murat Yüksel** Özet: Bu makale, 2013 Gezi eylemlerine katılan eylemcilerin ve destekçilerinin top- lumsal sınıf ve siyasi özelliklerini, üç farklı anketin verisini ve gazete arşivlerinden ya- rarlanılarak oluşturulan bir toplumsal eylem veri setini kullanarak, ampirik bir şekil- de incelemektedir. Makale, Gezi eylemlerinin ortaya çıktığı tarihsel, toplumsal ve si- yasi bağlamı ve Gezi eylemleri hakkında var olan literatürün bir haritasını çizdikten sonra, somut veriler ışığında aşağıdaki argümanı sunmaktadır: Var olan akademik li- teratürün ve kamuoyundaki yaygın popüler algının aksine, Gezi eylemleri bir “yeni orta sınıf” yahut “işçi sınıfı” isyanı değildir, hatta sınıf temelli bir isyan değildir. Top- lumdaki bütün sınıflar, kendi varlıkları nispetinde Gezi eylemlerine katılmışlardır. Ge- zi eylemcilerini ve Gezi eylemlerini dışarıdan destekleyenleri toplumun diğer kesimle- rinden ayıran şey onların sınıfsal arka planı değil, siyasi yönelimleri ve tercihleridir. Bu anlamda, Gezi eylemlerinin her şeyden önce siyasi saiklerle mobilize olmuş bir “halk isyanı” olduğu söylenmelidir. Anahtar sözückler: Gezi eylemleri, sınıf, Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP), toplumsal hareketler. 2013 yılının Haziran ayında İstanbul’un göbeğinde küçük bir şehir parkı olan Gezi Parkı’nın yıkılmaya çalışılması ve bu yıkıma karşı çıkan çevre eylemcileri- ne polis tarafından çok sert bir şekilde müdahale edilmesi ülkenin dört bir ya- nını saran bir ayaklanmaya sebep oldu. Bu ayaklanma bir aydan fazla sürecek ve Türkiye’deki mevcut toplumsal ve siyasal dinamikleri kökten ve geri dönü- (*) Bu yazıdaki argümanlarımızın bir kısmını daha önce New Left Review dergisinde yayımlanan “Class and Politics in Turkey’s Gezi Protest” başlıklı makalemizde kullanılmıştık. Bu yazıda ge- rek tarihsel gerek teorik gerekse ampirik analizimizi yeni veriler de kullanarak geliştirmeye ve genişletmeye, Gezi eylemlerinin çok boyutluluğunu daha detaylı bir şekilde incelemeye çalışı- yoruz. Yazının son yarısındaki Gezi eylemleri ve eylemcileri ile ilgili ayrıştırılmış betimsel ana- lizin büyük çoğunluğunu ise okuyucularla ilk defa paylaşıyoruz. (**) Koç Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü. (***) Koç Üniversitesi, Sosyoloji Bölümü.