M.Ü. İlâhiyat Fakültesi Dergisi 24 (2003/1), 65-105 Fukahâ Metodunun Genel Yapısı Üzerine Adem YIGIN • Abstract: Over The General Character of The Jurists Method The discipline of Usul al-Fiqh is a branch of knowledge which is peculiar to Muslim soci- ety and Islamic law. Yet it is impossible to say that this discipline, which is a prerequisite for the students of Islamic law, has received the attention it deserves. It can be said that the most important way of exploring the basic structure and evolution process of a disci- pline is to analyze the literature produced by those who specialize on that discipline. Lit- erature of Usul al-Fiqh is analyzed in relevant works by dividing into three categories from the perspective of the methods used in it: those who follow the method of jurists, those who follow the method of theologians and those who combine both methods. The goal of this article is to analyze the method of the jurists. The article looks at the per- spectives on the method of jurists in the relevant literature and explores the characteristics of the method of jurists by looking at the work of such jurists as Jassas (d. 370/980), Dabusi (d. 430/1038), Bazdawi (d. 482/1089) and Sarakhsi (d. 483/1090). In conclusion, the general character of the jurists method is presented. At the same time, the conventional views on the method of jurists in the existing literature are tested and evaluated with a critical approach. Giriş İslâmî ilimler içinde son derece önemli bir yere sahip olan fıkıh usûlüne ait tarihî sürecin aydınlatılması, şüphesiz bu ilme ait literatürün hak ettiği ölçüde incelenmesi ve değerlendirmeye tâbî tutulması ile mümkündür. Fıkıh usûlü literatürünün fukahâ metodu, mütekellimîn metodu ve memzûc metot olmak üzere taksime tâbî tutulması -daha öncesinde bu ayırımın zeminini oluşturan kullanımlar olmakla birlikte 1 - İbn Haldun (v. 808/1406) ile başlar. 2 Konu ile ilgili • M.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü İlâhiyat Anabilim Dalı İslam Hukuku Bilim Dalı Doktora Öğrencisi. 1 Söz konusu kullanımlar için bk. AdemYıgın, Fukahâ Metoduna Göre Yazılan Fıkıh Usûlü Eserleri- nin Temel Özellikleri (Yüksek Lisans Tezi, 2004), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü- sü, s.6-11. 2 Abdurrahman b. Muhammed İbn Haldun, Mukaddimetü İbn Haldun (nşr. Ali Abdulvâhid Vâfî), 1960, III, 1030-1032.