1 GEÇ NEOLİTİK’TE ZAMAN, MEKAN ve RİTÜEL: Domuztepe’de insan, mekan ve nesne gömüleri Çiğdem Atakuman ve Deniz Erdem Abstract/Özet This study examines the spatial distribution of small finds within a late Neolithic ritual context at the site of Domuztepe-Kahramanmaraş (c. 6500-5500). This spatial context at Domuztepe is composed of three interrelated components, namely the Death Pit, the Ditch and the Burnt Structure, all of which were found located in relation to a special deposit made up of compacted red earth, which is called the Red Terrace. The small finds that were recovered from these contexts included items such as stamp seals, stone vessels, obsidian objects, shells, beads, small axes, spindle whorls and bone tools. Distribution of these items has been examined to demonstrate the relationship between the object groups and the spatial contexts. The aim of such an analysis is to understand the nature of the rituals that took place at Domuztepe, so that the significance of ritual can be evaluated in context of the social organization of the time period. The analyses demonstrate the significance of routinely employed symbolic activitiy that revolves around linking particular objects, places and people in a structured manner. Such linkages can bear clues to highly different understandings of personhood, identity and “ritual” during the Neolithic. Therefore, new perspectives and methodologies that move beyond the “ritual” and “routine” divide, are required to understand the social structure and social transformation for understanding this time period. At the same time, ritualized burial of artifacts, places and buildings may be a factor that prevents “alienation of objects” and thus accumulation of personal or group capital. However, the effort to strategically mix portable objects, bodies and particular places, would indicate that new perceptions of time-space and identity were emergent. Such perceptions may have also been instrumental in the emergence of new alternatives for recording and manipulating social history. Keywords: Halaf, Ritual, Social Structure, Entanglement Bu çalışma kapsamında Kahramanmaraş ilinde yer alan ve Geç Neolitik Dönem’e tarihlenen c. 6500-5500). Domuztepe yerleşiminin ritüel olarak tanımlanan alanlarından ele geçen küçük buluntuların mekansal dağılımı incelenmiştir. Domuztepe’de incelenen alan, sıkıştırılmış kırmızı toprakla özel olarak yapıldığı anlaşılan “Kırmızı Teras” dolgusu içinde bulunan ve “Ölüm Çukuru”, “Hendek” ve “Yanmış Yapı” olarak adlandırılan birbiriyle bağlantılı üç bileşenden oluşmaktadır. Bu alanın herbir bileşeninden çeşitli oranlarda mühür, taş kap, obsidyen, deniz kabukları, boncuk, küçük baltalar, ağırşaklar, taş ve kemik aletler ele geçmiştir. Bu çalışma, bulunan nesnelerin birbirleri ve mekânlar ile olan ilişkilerini incelemektedir. Bu incelemenin amacı, Domuztepe’de gerçekleşen ritüel eylemlerin sosyal yapıyla ilişkisini ortaya çıkarmak ve genel olarak Geç Neolitik topluluklarda ritüellerin işaret ettiği nesne, insan, mekan ilişkilerini irdelemektir. Analizlerimiz Geç Neolitik Dönemde, nesneler, mekanlar ve insanları birbiryle ilişkilendirmeye yönelik gömü pratiklerinin rutin bir biçimde uygulandığını göstermektedir. Bu ilişkilerin kurulma biçimlerinde gözetilen farklılıklar, sosyal yapının kuruluşuyla ilgili ipuçları barındırmaktadır. Bu nedenle, dönemin sosyal yapısını ve sosyal dönüşümün doğasını anlayabilmek için “ritüel” ve “rutin” arasında çizilen sınırların yeniden düşünülmesi gerekmektedir. Diğer yandan, nesnelerin veya yerleşim mekanlarının rutin döngülerle gömülmesi pratiği, bu unsurların yabancılaşarak kişisel sermayeye dönüşmesini engelleyen bir faktör olarak da görünmektedir. Ancak, seramik, mühür ve benzeri tarzdaki taşınabilir nesnelerle, yerler ve bedenler arasında kurulmaya çalışılan yeni ilişkiler; zaman-mekan ve kimliklerin algılanmasında, dolayısıyla tarihi kayıt altına alma ve kontrol etme yöntemlerinde, yeni alternatiflerin türediğini işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Halaf , Ritüel, Sosyal Yapı, Dolaşıklık