N OVI M ONASTERII 21 De gezondheidstoestand in de middeleeuwse abdij Ten Duinen in Koksijde Simon Bosmans, Martine Vercauteren & Caroline Polet 1 Inleiding Menselijke bot- en tandresten kunnen ons heel veel informatie bieden over de bevolking in het verleden. Zo kunnen ze allerlei sporen bevatten van verschillende vormen van stress waarmee iemand ooit gedurende zijn leven te maken had. Het onderzoek hiervan kan inzicht bieden in bepaalde gezondheidsaspecten van de bevolking in het verleden. 2 De gezondheidstoestand is een complex gegeven waarin genetische, biologische, mentale, sociale, culturele en omgevingsfactoren een grote rol spelen. Het is een essentiële parameter die de levensverwachting, het voortplantingsvermogen en het vermogen om te werken beïnvloedt. 3 Studie ervan kan daarenboven meer duidelijkheid scheppen over de sociale structuren binnen een groep. Sociale ongelijkheid bij de toegankelijkheid van bepaald voedsel of bepaalde goederen alsook bij het dagelijks werk bepalen mee hoe vatbaar iemand is voor voedingstekorten en infecties. 4 Middeleeuwse gemeenschappen, en a fortiori kloostergemeenschappen, vormen uitstekend studiemateriaal omdat ze een sterke sociale structurering kenden. 5 Deze gemeenschappen moesten bovendien heel strenge leefregels volgen 6 , en zo beschikken we over heel wat schriftelijke bronnen die hun levensstijl en voeding beschrijven. Dit artikel heeft twee grote doelstellingen: • de algemene gezondheidstoestand van de middeleeuwse kloostergemeen- schap van Ten Duinen beter in beeld brengen; • eventuele verbanden blootleggen tussen de gezondheidstoestand van indivi- duele personen en hun sociale positie in de abdij. 1 Simon Bosmans en Martine Vercauteren: Laboratorium voor Anthropologie en Menselijke Genetica, Université Libre de Bruxelles; Caroline Polet: Operationele Directie Aarde en Geschiedenis van het Leven, Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. De basis voor deze bijdrage is Bosmans, Etat sanitaire. 2 Zammit, ‘Nouvelles perspectives’; Polet & Orban, Les dents. 3 Bush & Zvelebil, ‘Pathology’, 3-10. 4 Brothwell, Wealth; Pechenkina & Delgado, ‘Dimensions’. 5 Lefèvre, Vivre. 6 Lekai, The Cistercians; zie o.a. Pacaut, Les moines blancs; Lefèvre, Vivre.