Modern Türklük
Araştırmaları Dergisi
Cilt 6, Sayı 1 (Mart 2009), ss. 43-58
DOI: 10.1501/MTAD.6.2009.1.5
Telif Hakkı©Ankara Üniversitesi
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi
Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü
Türkçe Fiil, Slav Türü Bitmiş Görünüş
Bildirebilir mi?
Eyüp Bacanlı
TOBB Üniversitesi (Ankara)
ÖZET
Bu makalede, Hakas Türkçesindeki baz ı yardı mcı fiilli analitik ş ekiller temelinde Türkçede
Slav türü bitmi ş görünüş bildirmenin mümkün olup olmadı ğı ele al ı nacakt ı r. Bu tür
tanı mlar ı n, Türk dil türlerinin ilk gramerlerinin yaz ı mı ndan itibaren mevcut olduğu
görülmektedir. Rusya Türkoloji çevrelerinde art ı k Slav tipi görünüş ün (yani vid’in) Türk dil
türlerinde var olmadı ğı konusunda sağlam bir görüş birli ği vardı r. Ancak bu tür tanı mlar
Türkolojinin di ğer merkezlerinde hâlâ görülebilmektedir. Makalede öncelikle Slav tipi
bitmi ş görünüş ün temel özellikleri üzerinde durulacak, ardı ndan Hakas Türkçesindeki
-IbIs-, -(p) sal-, -(p) bar-, -(p) kel- analitik ş ekillerinin bitmi ş görünüş bildirme kapasitesi
sorgulanacakt ı r.
ANAHTAR KEL İ MELER:
Slav türü bitmi ş görünüş , Hakas Türkçesi, yardı mcı fiiller, k ı l ı nı ş .
ABSTRACT
In this paper, it will be analyzed if it is possible to indicate Slavic genre of perfective
aspect for Turkish dialects, on the basis of certain analytical forms with auxiliaries in
Khakas Turkish. It is observed that such definitions have been existed from the
beginning of the first grammars of Turkish dialects. In the Russian Turkology milieus, there
is a steady consensus on the absence of Slavic-type perfective aspect (i.e. sover ş ennı y
vid) in the varieties of Turkish language. However, this kind of qualifications may be
seen in the other Turkology centers. In the paper, firstly, the essential characteristics of
Slavic-type aspect will be analyzed, then the indicative capacity of perfective aspect
of analytical forms in Khakas Turkish as -IbIs- , -(p) sal- , -(p) bar- and -(p) kel- will be
examined.
KEYWORDS:
Slavic-type perfective aspect, Khakas Turkish, auxiliaries, actionality.