Humanities and Social Sciences 2014 HSS, vol. XIX, 21 (3/2014), pp. 247-264 July-September Robert ZAJDLER 1 UWAGI KRYTYCZNE DO REGULACJI „OBLIGA GIEŁDOWEGO” JAKO SPOSOBU BUDOWANIA HURTOWEGO RYNKU GAZU ZIEMNEGO W POLSCE Celem artykułu jest analiza prawna przyjętych rozwiązań regulacyjnych w zakresie obowiązku sprzedaży zdefiniowanych iloĞci gazu ziemnego wysokometanowego przez okreĞlone w ustawie podmioty na giełdach towarowych lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany. Wymiar tego obowiązku jest znaczący. Zobowiązany podmiot powinien sprzedać gaz ziemny w ramach tego mechanizmu w iloĞci nie mniejszej niż 30% w 2013 r., 40% w 2014 r. i 55% w 2015 r. i w latach następnych. Brak jego realizacji grozi karą finansową do 15% przychodów z działalnoĞci prowadzonej na podstawie koncesji w poprzednim roku podatkowym. Te rozwiązania prawne rodzą wątpliwoĞci natury konstytucyjnej, administracyjnoprawnej oraz cywilnoprawnej w zakresie dopuszczalnoĞci przyjętego sposobu regulacji stosunków umownych. NiejasnoĞć niektórych pojęć i przyjętych rozwiązań sprawia, że zakładany ich skutek może nie zostać osiągnięty, a koszty ich wprowadzenia mogą negatywnie oddziaływać na rynek i jego uczestników. Rozważania osadzone są również w kontekĞcie uwarunkowań rynku gazu ziemnego Unii Europejskiej oraz struktury rynku krajowego. Zaproponowany przez ustawodawcę model obrotu na rynku hurtowym jest odmienny od tego obserwowanego w innych państwach członkowskich Unii źuropejskiej, co może powodować bariery w dalszym rozwoju rynku i integracji rynku krajowego z rynkiem Unii Europejskiej. W artykule zaprezentowano sugerowane rozwiązania prawne, które w ocenie autora mogą dostosować wprowadzony model do tego istniejącego w Unii źuropejskiej. Słowa kluczowe: gaz ziemny, liberalizacja, rynek gazu Unii Europejskiej, taryfy, obligo giełdowe, rynek hurtowy. 1. WPROWADZENIE W Polsce 11 wrzeĞniu 2013 r. zaczęła obowiązywać nowelizacja ustawy Prawo energetyczne 2 , która wprowadziła tzw. „obligo giełdowe” na rynku gazu ziemnego, czyli obowiązek sprzedaży zdefiniowanych iloĞci gazu ziemnego wysokometanowego przez okreĞlone w ustawie podmioty na giełdach towarowych 3 lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rynek regulowany 4 , 1 Dr Robert Zajdler, Wydzial Administracji i Nauk Społecznych, Politechnika Warszawska, radca prawny - kancelaria prawna Zajdler Energy Lawyers, e-mail: info@zajdler.eu 2 Ustawa z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U 2012 nr 1059 jt. ze zm.). Nowelizacja wprowadzona ustawą z 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2013 nr 984; dalej: ustawa PE). 3 W rozumieniu art. 2 pkt 1 ustawy z 26 paĨdziernika 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U 2014 nr 197 jt.). 4 W rozumieniu art. 14 ust. ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U 2014 nr 94 jt.).