213 Chrońmy Przyr. Ojcz. 65 (3): 213–218, 2009. ARTYKUŁY Wstęp Bycznik jest wyspecjalizowanym koprofa- giem z rodziny Geotrupidae i rodzaju Typhaeus Leach, 1815. Niegdyś jego obecność wiąza- no z występowaniem królika europejskiego Oryctolagus cuniculus, a rzadziej z ssakami ko- pytnymi, takimi jak sarna Capreolus capreolus i jeleń Cervus elaphus. Odchody tych zwierząt transportuje do swoich norek, gdzie larwy wy- korzystują je jako pokarm (Stebnicka 1976, Brussaard 1983). W Polsce występowanie tego żuka ograni- cza się głównie do terenów zachodniej części kraju (Dobosz, Palaczyk 1984). Najwięcej Bycznik Typhaeus typhoeus L. (Coleoptera, Geotrupidae) w pokarmie sowy uszatej Asio otus L. na Pomorzu Środkowym Minotaur Beetle Typhaeus typhoeus L. (Coleoptera, Geotrupidae) in food of Long-eared owl Asio otus L. in the middle part of Pomerania (N Poland) TOMASZ HETMAŃSKI, OLEG ALEKSANDROWICZ, MAREK ZIÓŁKOWSKI Zakład Zoologii, Instytut Biologii i Ochrony Środowiska, Akademia Pomorska w Słupsku 76-200 Słupsk, ul. Arciszewskiego 22B e-mail: t.hetmansk@onet.eu Słowa kluczowe: bycznik, Typhaeus typhoeus, sowa uszata, Asio otus, dieta, Pomorze Środkowe. Rozmieszczenie bycznika na Pomorzu jest słabo poznane. Ten chrząszcz o wysokiej zimowej aktywności jest typowym koprofagiem. Jego nowe stanowisko odkryto badając skład pokarmu sowy uszatej na Pomorzu Środkowym. Sowy zlokalizowano w młodniku sosnowym blisko wsi Brzeziniec (gmina Słupsk, województwo pomorskie). W 261 wypluwkach zebranych zimą 2007/ 2008 i 40. wypluwkach z wiosny 2008 roku bycznik stanowił 7,8% zimowej i 1,8% wiosennej liczby ofiar sowy uszatej. W wypluwkach zawierających szczątki bycznika znacznie częściej występowały szczątki kostne nornika burego i nornicy rudej. Może to sugerować, że chrząszcz ten był łowio- ny przez sowy uszate w siedliskach ekotonalnych: na skraju lasu i pól uprawnych preferowanych przez te gryzonie. stanowisk odkryto na Śląsku, ale również zna- ne są z Wielkopolski (Karg 2008). Dane o wy- stępowaniu bycznika na Pomorzu pochodzą z ubiegłego stulecia i obecnie brak ich aktuali- zacji (Dobosz, Palaczyk 1984). Bycznik został wprowadzony na polską czerwoną listę zwierząt ginących i zagrożonych w kategorii bliski zagrożenia (Pawłowski i in. 2002), lecz od 2001 r. już nie podlega ochronie gatunkowej. Okazało się, że lokalnie może być dosyć liczny, jak np. koło Szamotuł (por. Karg 2008). Bycznik zamieszkuje głównie otwarte tere- ny piaszczyste, gdzie buduje norki o średnicy ok. 14 mm i sięgające nawet do 1,5 m głęboko-