3. EWOLUCJA ZAGŁĘBIENIA BEZODPŁYWOWEGO W REZERWACIE RETNO W ŚWIETLE BADAŃ INTERDYSCYPLINARNYCH Mirosław T. Karasiewicz 1 , Agnieszka M. Noryśkiewicz 2 , Piotr Hulisz 3 , Iwona Krześlak 1 , Marcin Świtoniak 3 1 Zakład Geomorfologii i Paleogeografii Czwartorzędu, WNoZi, UMK, Toruń 2 Pracownia Rekonstrukcji Środowiska Przyrodniczego, Instytut Archeologii UMK, Toruń 3 Zakład Gleboznawstwa, WNoZi, UMK, Toruń Niniejszy rozdział stanowi podsumowanie przeprowadzonych badań ze szczególnym uwzględnieniem zmian paleoekologicznych zachodzących w obrębie zagłębienia bez- odpływowego, zlokalizowanego w obrębie rezerwatu leśnego Retno na Pojezierzu Brodnickim. Obszar ten znajduje się w stre- fie krajobrazu młodoglacjalnego. Zasadni- czy wpływ na jego morfologię miały zarów- no faza poznańska (18,8 ka BP), jak i po- morska (16,2 ka BP – obie daty za: Kozarski 1995). W czasie fazy poznańskiej powstały liczne rynny, których przegłębienia obecnie wypełniają wody jezior, bądź osady bio- geniczne. Na stopniowy zanik lądolodu wskazują charakterystyczne formy polo- dowcowe podkreślone ciągami moren czo- łowych (Niewiarowski 1986; Niewiarowski, Wysota 1986). Jak dotąd dalszy rozwój Pojezierza Brodnickiego został najpełniej udokumentowany na podstawie postgla- cjalnej historii rozwoju pobliskiego jeziora rynnowego Strażym opracowanej przez zespół pod kierunkiem prof. dr. hab. Wła- dysława Niewiarowskiego w ramach paleo- ekologicznych badań dla projektu IGCP-Nr 158 B (Błędzki 1987; Boińska 1987; Lankauf 1987; Niewiarowski 1987a i b; Noryśkie- wicz B. 1987a i b; Różański 1987). Rekonstrukcji zmian paleogeograficz- nych w zagłębieniu bezodpływowym w re- zerwacie Retno i jego otoczeniu dokonano głównie na podstawie szczegółowych analiz osadów rdzenia (R) o miąższości 6,72 m (ryc. 1). W interpretacji zmian środowisko- wych wykorzystano również analizę właści- wości osadów i pokrywy glebowej całej zlewni topograficznej badanego zagłębie- nia. W obrębie osadów biogenicznych wypełniających najniższą część badanego zagłębienia można wydzielić trzy zasadni- cze serie. Część spągową tworzą gytie mineralne będące efektem głębokowodnej sedymentacji jeziornej. Kolejna to gytia grubodetrytusowa, związana z zarastaniem i wypłycaniem zbiornika wodnego, a osta- tnia to sedentacja torfowiskowa. W ukła- dzie warstw osadów pobranych z rdzenia (R) zaobserwowano trzy wyraźne, wido- czne makroskopowo, granice litologiczne. Pierwsza z nich znajduje się na głębokości 5,13 m i wyznacza koniec typowej se- dymentacji jeziornej głównie w postaci gytii mineralnej. Powyżej tej granicy, do głębo- kości 4,10 m, występuje osad przejściowy pomiędzy sedymentacją jeziorną a torfo- wiskową (gytia grubodetrytusowa bezwę- glanowa). Następnie do powierzchni se- dentowane były torfy torfowisk przejścio- wych i wysokich, w których na głębokości od 1,56 do 1,54 m znajduje się warstewka szarego iłu o strukturze masywnej. Wyzna- czenie pozostałych granic było możliwe dopiero po wykonaniu specjalistycznych analiz laboratoryjnych: paleobotanicznych, geochemicznych i sedymentologicznych. Szczegółowe opisy zastosowanych metod badawczych oraz opis i interpretacja uzy- skanych wyników znajdują się w rozdziale 2. Na podstawie analizy palinologicznej wyróżnione zostały jednostki stratygrafi- czne późnego glacjału i holocenu (Mange-