250 ÖZET Akatizi özellikle klasik nöroleptiklerin kullanýmýnda ortaya çýkan önemli bir yan etkidir. Etyopatogenezi tam olarak aydýnlatýla- mamýþtýr. Demir metabolizmasýndaki bazý kusurlarýn akatizi geliþiminde etkili olduðu düþünülmektedir. Ancak bununla ilgili çalýþmalarda çeliþkili sonuçlar ortaya çýkmýþtýr. Bu çalýþmayla nöroleptik kullanýmý sonucunda akatizi geliþen hastalarda demir metabolizmasý deðiþiklikleri ile akatizi arasýndaki iliþkiyi araþtýr- mak amaçlanmýþtýr. Akatizi, serum demir düzeyi ve saturasyon yüzdesi düþük olanlarada sýk ve þiddetli olarak ortaya çýkmak- tadýr. Ayný zamanda akatizili hastalarda nöroleptik kullanýmý sonucunda serum demir konsantrasyonu ve saturasyon yüzdesinin daha fazla düþtüðü belirlenmiþtir. Bu bulgular bize serum demir konsantrasyonu düþük olan hastalarýn nöroleptikle indüklenen akatiziye daha yatkýn olduðunu ve nöroleptik kul- lanýmýyla da serum demir konsantrasyonunun daha çok düþerek akatiziye zemin hazýrladýðýný düþündürmektedir. Anahtar Sözcükler: Akatizi, demir metabolizmasý, nöroleptikler. KLÝNÝK PSÝKÝYATRÝ 2000;3:250-254 SUMMARY The Relatioiship Between the Changes of Iron Metabolism and Akathisia Scores in Patients Taking Neuroleptic Drugs Akathisia is an important side effect which specifically appears in the administration of conventional neuroleptics. Etiopatogenesis of akathisia has not been defined completely so far. However, it is thought that some defects in iron metabolism are related on the emergence of akathisia. Moreover, some contradictory results have been obtained with respect to the studies of iron metabo- lism. In this study we investigate whether there is a close rela- tionship between serum iron levels and akathisia in those patients with neuroleptic induced akathisia. Neuroleptic induced akathisia appears quite often and severely in the patients with lower serum iron level and percent saturation. It is also indicat- ed that the serum iron levels and percent saturation decreased significantly due to neuroleptic administration in the patients with akathisia. In the light of these results the patients with low serum iron concentration show a considerable tendency can be increased through the decrease of serum iron concentrations by neuroleptics. Key Words: Akathisia, iron metabolism, neuroleptics. GÝRÝÞ Akatizi, nöroleptiklerin hem akut hem kronik kul- lanýmlarý sýrasýnda ortaya çýkan, sýkýntý verici bir içsel motor huzursuzluk ve yerinde duramama ile karakte- rize bir durumdur. Klinik olarak huzursuzluðun öznel ve nesnel iþaretleri ile hareket etme dürtüsünün belir- gin olduðu, sýklýkla nöroleptik kullanýmýyla ortaya çýkan bir yan etki olarak görülür. Akatizi, antipsikotik tedaviyi güçleþtiren, hasta hekim iþbirliðini etkileyen, hastalarý saldýrganlýk ve hatta intihar davranýþý içine sokabilen önemli bir problemdir (Braude ve ark. 1983, Barnes ve Braude 1985, Gibb ve Lees 1986, Brown ve ark. 1987, Brent ve ark. 1988, Adler ve ark. 1989, Sachdev 1994, Buckley ve Meltzer 1995). Nöroleptik Alan Hastalarda Demir Metabolizmasý Deðiþiklikleri ile Akatizi Düzeyleri Arasýndaki Ýliþki Ali ÇAYKÖYLÜ*, Ýrfan COÞKUN**, Þenol ANAÇ***, Hülya AKSOY****, Ýsmet KIRPINAR*** # * Yrd. Doç. Dr., *** # Prof. Dr., *** Uz. Dr., Atatürk Üniver- sitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, **** Yrd. Doç. Dr., Biyokimya Anabilim Dalý, ERZURUM ** Uz. Dr., Trabzon Numune Hastanesi Psikiyatri Kliniði, TRABZON