- 26 - Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Cilt: 7 Sayı: 35 Volume: 7 Issue: 35 www.sosyalarastirmalar.com Issn: 1307-9581 ANLAM BİLİMİ AÇISINDAN KAZAK TÜRKÇESİNDE GÖRME DUYU FİİLLERİ SIGHT FEELING VERBS IN KAZAKH TURKISH FROM THE SEMANTİC POINT OF VIEW Ekrem AYAN * Yakup TÜRKDİL ** Öz İnsanoğlu algılama sırasında doğrudan ya da dolaylı olarak duyularını kullanır ve bu algılama esnasında duyularına güvenir. Kişi önce gördüğüne, sonra duyduğuna, daha sonra kokladığına ve tat aldığına ve en sonunda dokunduğuna inanır. Bu duyulara ek olarak insanoğlunun hissettiği de yani iç dünyasındaki hisleri de bir duyudur. Çalışmamızda Kazak Türkçesinde görme duyu fiillerini; temel görme duyu fiillerinin yanı sıra, uzun süreli ve dikkatli bakmayı ifade eden görme duyu fiilleri, şefkat, iyi niyet ve de masumiyet bildiren görme duyu fiilleri, şiddet, korku, sinirlilik ve kötü niyet belirten görme duyu fiilleri ve takip ve gözetleme anlamı veren görme duyu filleri olarak beş grupta inceledik. Anahtar Kelimeler: Anlambilim, Görme Duyu Fiili, Kazak Türkçesi. Abstract Humanbeings use their senses in the course of perception directly or indirectly and trust their senses in due process. One consecutively believes in the sense of seeing, hearing, smelling, tasting and finally of touching. Apart from these senses, the feeling of an humanbeing, that is, his internal feelings is a sense too. In this study, we have explained sight seeing verbs and these were divided into five groups: (i) the basic sight feeling verbs (ii) sight feeling verbs related to constant and careful seeing (iii) sight feeling verbs offering afflection, innocence and good will (iv) sight feeling verbs related to violence, fearing, irritability and bad will (v) sight feeling verbs meant to pursuit and observation. Keywords: Semantics, Sight Feelin Verb, Kazakh Turkish. Algılama, çevremizi anlamlandırmada mental sürecin temel basamaklarından birisidir. Algılama işlemini gerçekleştiren duyularımız sağlıklı bir şekilde çalıştığında dış dünyayı algılama işlemi tamamlanıp mental sürecin bir diğer basamağına geçilir. Duyulardan biri veya birden fazlası çalışmadığı zaman dış dünyadaki olayları algılamada zorluk yaşanır ve sağlıklı bir anlamlandırma gerçekleşemez. Anlam, dilbilimi açısından çok tartışılan ve tanımlamada ortak bir görüş sağlanamayan geniş bir konudur. Birçok dilbilimcinin de ifade ettiği gibi anlam, sadece dilbiliminin konusu değildir. Edebiyat, toplumbilim, göstergebilim, felsefe, psikoloji gibi birçok bilim dalı anlam hakkında çalışma yürütmektedir. Birçok bilim dalını ilgilendirmesinden dolayı her bilim dalı kendi ekseni etrafında tanımlamalar yapmakta, anlamı kendi açılarından açıklamaktadırlar. Böyle olunca ortak noktada buluşulmaması olağan bir durumdur. * Yrd. Doç. Dr., Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü. ** Okutman, İstanbul Kültür Üniversitesi, Türk Dili Bölümü.