1 A. Włodkowska-Bagan, ĝrodki i metody polityki zagranicznej państw Ğredniej rangi. Casus Polski po 1989 r., [wŚ] J. Zając A. Włodkowska-Bagan, M. Kaczmarski (red.), Bezpieczeństwo międzynarodowe. Polska–Europa–ĝwiat. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesorowi Ryszardowi Ziębie z okazji czterdziestolecia pracy naukowej, WŹiNP UW, Warszawa 2015, s. 295–309. ĝrodki i metody polityki zagranicznej państw Ğredniej rangi. Casus Polski po 1989 r. 1. Pojęcie i cechy państwa Ğredniej rangi Pojęcie państwa Ğredniej rangi zostało wprowadzone w XVI w. przez włoskiego historyka i pisarza politycznego Giovanniego Botero. Według niego umiarkowane możliwoĞci państw Ğrednich ograniczają ich ambicje, chronią przez zawiĞcią innych państw, a równoczeĞnie są wystarczające do obrony 1 . Zdaniem Botero pogoń za pozorami wielkoĞci, polegająca na próbie przekroczenia przez państwo Ğrednie granic własnych ograniczeń, zagraża jego bezpieczeństwu, a nawet istnieniu 2 . W literaturze z zakresu stosunków międzynarodowych o państwach Ğredniej rangi wspominano najczęĞciej przy okazji badań nad zachowaniem mocarstw lub dokonując typologii czy hierarchizacji państw 3 . WyraĨny wzrost zainteresowania państwami Ğrednimi nastąpił w drugiej połowie XX w. Swoistym impulsem do badań stały się prace kanadyjskiego akademika i dyplomaty Johna W. Holmesa, który po II wojnie Ğwiatowej stworzył koncepcję kanadyjskiego funkcjonalizmu, zgodnie z którą kluczową rolą państw Ğrednich, a za takie uznawał Kanadę, jest ich stabilizująca rola oraz zaangażowanie na rzecz szerszych interesów („ĞredniopaństwowoĞć”) 4 . W związku z powyższym państwa Ğredniej rangi odgrywają w Ğrodowisku międzynarodowym okreĞlone role. NajczęĞciej są to: 1 Giovanni Botero w swym dziele Relazioni Universali dokonał podziału na państwaŚ małe (piccoli), Ğrednie (mezzano) oraz imperia (grandissime). Giovanni Botero, The Reason of State, Routladge & Kegan Paul, London 1956, s. 8–9. 2 P. Grudziński, Państwo inteligentne. Polska w poszukiwaniu międzynarodowej roli, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008, s. 39. 3 Źo kategorii państw Ğrednich nawiązywał w Ğredniowieczu np. Ğw. Tomasz z Akwinu, który wyróżniał trzy typy jednostek politycznychŚ miasta, prowincje i królestwa. Na temat tego rodzaju państw w XIV w. pisał m.in. włoski prawnik Bartolus de Saxoferrato. Uwzględniając system konstytucyjny, dokonał on podziału naŚ państwa-miasta (gens magna in primo gradu magnitudinis), państwa Ğrednie (gens major in secundo gradu magnitudinis ) oraz imperia (gens maxima in tertio gradu magnitudinis). 4 J.W. Holmes, Is There a Future for Middlepowermanship, [w:] J. King Gordon (red.), Canada’s Role as a Middle Power, Canadian Institute of Foreign Affairs, Toronto 1966, s. 13–14.