1 Agata Włodkowska, Problemy rosyjskiej dominacji na obszarze WNP, „Rocznik Instytutu źuropy ĝrodkowo-Wschodniej”, Rok (6) 2008, Lublin 2008, s. 65–83. Problemy rosyjskiej dominacji na obszarze WNP Obszar Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP) nazywany równieĪ „bliską zagranicą” jest dla ŻR obszarem priorytetowym, strefą jej Īywotnych interesów. Po upadku ZSRR stał się regionem, w którym Rosja była w stanie wciąĪ odgrywać rolę mocarstwową. To pozwoliło jej znaleĨć się w grupie kilkunastu mocarstw regionalnych. W utrzymaniu tej pozycji pomagały jej i wciąĪ pomagają odziedziczone po ZSRR potencjały m.in. ludnoĞciowy, militarny (atomowy) i gospodarczy. Nie bez znaczenia jest równieĪ stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, będące jednak oznaką jedynie mocarstwowoĞci formalnej, bez jej wymiaru faktycznego, który posiadał Związek Radziecki. Upadek ZSRR przez wielu Rosjan wciąĪ jest odbierany jako „największa geopolityczna katastrofa ubiegłego stulecia” 1 . Słaba politycznie i gospodarczo Rosja lat dziewięćdziesiątych, dodatkowo osłabiona kryzysem finansowym z 1998 r. zdołała jednak podnieĞć się z kolan, głównie dzięki bogatym złoĪom ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wzrostowi Ğwiatowych cen tych surowców 2 . SprzedaĪ gazu i ropy stanowiła w ostatnich kilku latach ponad 50 proc. rosyjskich przychodów z eksportu, generowała wzrost gospodarczy i nadwyĪki w budĪecie. Niezwykłym atutem Moskwy jest równieĪ posiadanie kontroli nad drogami przesyłu tych surowców. Wzrost rosyjskiej siły ekonomicznej pociągnął za sobą większą asertywnoĞć Moskwy, usztywnienie stanowiska w wielu kwestiach międzynarodowych i silniejsze zorientowanie polityki zagranicznej na neoimperializm. Z drugiej, strony pomogło to wzmocnić prestiĪ Rosji i doprowadzić do wyraĨniejszego jej uznania za waĪnego gracza Ğwiatowego, którego stanowisko trudno bagatelizować. Mimo wielu atrybutów umacniających rosyjską pozycję w Ğwiecie, a w szczególnoĞci na obszarze poradzieckim, FR niezmiennie boryka się z problemami, które wpływają na 1 Takiego okreĞlenia uĪył w kwietniu 2005 r. prezydent W. Putin w swym orędziu o stanie państwa. Posłanije Federalnomu Sobraniju Rossijskoj Federaciji, 25 kwietnia 2005 r., (ĨródłoŚ URL<http://www.kremlin. ru/appears/2005/04/25/1223_type63372type63374type82634_87049.shtml>, marzec 2008). 2 W Rosji znajduje się 30,5 proc. Ğwiatowych zasobów gazu ziemnego oraz 5,7 proc. Ğwiatowych zasobów ropy naftowej. Zob. Kłopotliwe bogactwo – sytuacja i perspektywy sektorów ropy i gazu na obszarze byłego ZSRR, Prace OSW, grudzień 2003, s. 66.