1 TÜRKİYE’DE DİN PSİKOLOJİSİ: NEREDEYİZ VE NEREYE GİDEBİLİRİZ? Yrd. Doç. Dr. Üzeyir Ok 1 Özet Bu çalışma, yazarın gözlemlerine bağlı olarak Türkiye’deki din psikolojisi alanı ile ilgili bir aktivite modeli üzerinde yaptığı değerlendirmeleri ve önerilerini içermektedir. Bilindiği gibi din psikolojisi aktivitesini oluşturan, din psikoloğu, kullanılan yöntem, konu/nesne, amaç gibi birbiriyle karşılı klı etkileşim halinde bulunan birkaç yönü bulunmaktadır. Bu çalışmada bu boyutlarla ilgili olarak din psikolojisinde yaşanan veya yaşanabilecek bağlama özgü güçlüklere, yönteme, ekip çalışmasının önemine, araştırmalarda takip edilmesi gereken etik kurallara, hem yerel hem de uluslararası boyutlara ve teoloji ve din psikolojisi ilişkisine değinilmi ş, bu konulardaki muhtemel sını rlılıklara ve ilgili birtakım önerilere yer verilmi ştir. Anahtar Kelimeler: Psikoloji, din psikolojisi, dinî psikoloji, Türkiye, yöntem, etik, ampirik, mâneviyat, inanç. Abstract This study investigated the present conditions of psychology of religion in Turkey with particular reference to the potentials in order to enhance the developments in the field in Turkey. The dimensions of psychology of religion undertaken in this study are considered as interconnected in a framework so that any problem in one area may affect the other. The discussed topics which the author surveyed in the light of his observations included various difficulties of studying psychology of religion in Turkey, issues in the methodology and paradigm, the need for networking, ethical values, the relation of the discipline to national and international works done in other social science areas and finally the relations between theology and psychology of religion. Key words: Turkey, psychology of religion, religious psychology, methodology, paradigm, ethics, empirical, spirituality, Islam, faith. GİRİŞ Bu çalışma, din psikolojisi alanında Türkiye’de yapılan çalışmaların güçlü ve sı nırlı olduğu düşünülen yönleri ile ilgilidir ve yöntem olarak yazarın literatür gözlemlerine, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğretim deneyimleri ve gözlemlerine dayanmaktadır. Bu güçlülük ve sı nırlılıkları sunmanın amacı, geniş bir yelpazeden bakmak suretiyle bu alanı n nitelik olarak gelişmesine katkıda bulunmaktır. Bu türden din psikolojisinin problemleri ile ilgili geçmişte bazı değerlendirmeler yer almıştır (Örneğin bkz. Yavuz, 1988; Hökelekli, 1989; Aydın, 2004) Burada Türkiye’deki din psikolojisi geleneği bir aktivite sistemi modeli oluşturularak değerlendirilecektir. Böyle bir modelin konunun ve değişkenlerinin yazar tarafından değerlendirilmesini ve okuyucu için anlaşılmasını kolaylaştıracağı umulmuştur. Aktivite 1 C.Ü. İlahiyat Fakültesi, Din Psikolojisi, 58140 Sivas, uok@cumhuriyet.edu.tr Yazar bu çal ışmanı n taslağını detaylı olarak gözden geçirerek değerli önerilerde bulunan Doç. Dr. A. Rıza Aydın’a teşekkür etmeyi borç bilir.