SEBZELERDE TOHUMLUK VE FDE ÜRETM brahim Demir 1 , Ahmet Balkaya 2 , Kamil Yılmaz 3 , A. Naci Onus 4 , Mehmet Uyanık 5 , Metin Kaycıolu 6 , Bahattin Bozkurt 6 Özet Tarımsal üretimde ve özellikle birim alandan yüksek verimin esas alındıı sebzecilikte kaliteli tohumun önemi yadsınamaz. Sebzecilik, örtü altı üretimi, topraksız kültür, çeit ve tür zenginlii baz alındıında tarımımızın yüksek gelir getiren sektörlerindendir. Ekolojik faktörler optimum olmasına ramen istenilen seviyede sebze tohumculuu ve üretimi yapılamayan ülkemizde, son yıllarda hibrit tohum üretiminin (özellikle hıyar, biber ve domateste) ivme kazanması ve buna balı olarak sebze tohum ihracatımızda ciddi artıların olması önemli gelimelerdir. Sebze tohumculuunun gelimesine yönelik olarak 5042 sayılı Bitki Islahçı Haklarının Korunması, 5553 no’lu yeni tohumculuk kanununun çıkartılması ve 2007 yılında UPOV’ a üyeliimizin salanması da yasal boyutta destek salayan çalımalardır. Örtü altında yüksek deerdeki hibrit tohum kullanımının ve yüksek verim alınarak ihracat olanaklarının yanında, aılı ve aısız fide kullanımın artması sebzecilikte tohumun daha fazlasıyla öne çıkmasına neden olmutur. Aılı fidede özellikle karpuz ve domatesin öne çıktıı ancak patlıcan, hıyar ve biberde seri üretim için çalımaların yapıldıı gözlenmektedir. Bitkisel üretimde temel hedef her üretilen tohumdan bir bitki gelitirilebilecek yapının salanması, optimum olmayan koullara karı dayanıklılık mekanizmasının gelitirilmesi ile yüksek verim ve tohum kayıplarının minimuma indirilmesidir. Sebze tohumculuunda çok sayıda tür ve çeit zenginliinin olması, bölgesel yeti tirme ve tüketim farklılıklarının dei kenlii yeni çeitlerin gelitirilmesi ve ıslahını zorunlu kılmaktadır. Sebze çeit ıslahında klasik ıslah metotlarının yanında biyoteknolojik metotlar da devreye girmi  ve kademeli olarak da kullanımı artı göstermektedir. Anahtar sözcükler: Sebze, tohum, fide, 1.Giri Baarılı bir tarımsal üretimin temelini iyi ve kaliteli tohumluk oluturur. Yüksek verim potansiyelini genetik olarak taımayan bir tohum çevre artları ideal olsa dahi yüksek performans göstermeyebilir. Sebzecilikte yüksek kalitede tohum daha da öne çıkmaktadır. Küçük alanlarda, yüksek girdi ile, ya da örtü altında youn bir emek ve maliyet kapsayan tarım kolu olarak yapılan sebze tarımı, tohuma dier bir çok tarımsal üründen daha fazlasıyla entegre olmutur. Bu tip yetitiricilikte yüksek maliyetli yatırımlar söz konusu olduu için çimlenmeyen ya da uniform olmayan ve salıksız gelien bitkilerin birim alana maliyeti daha fazla artmaktadır. 1, Prof. Dr. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü 06110 Ankara 2, Doç. Dr. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Samsun 3, Tarım ve Köyileri Bakanlıı Tohum Tescil ve Sertifikasyon Merkezi Müdürlüü Ankara 4 , Prof. Dr. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Antalya 5, Türkiye Sanayi ve adamları Dernei Ankara 6, Tarım ve Köyileri Bakanlı ı Tarımsal Üretim Genel Müdürlüü Ankara