Andrzej GĘBURA Tomasz TOKARSKI Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych WYBRANE PROBLEMY STEROWANIA POKŁADOWYMI SYSTEMAMI PRĄDU STAŁEGO I PRZEMIENNEGO Artykuł ujmuje kompleksowo problem współpracy pokładowych źródeł energii elektrycznej statku powietrznego z elektryczną siecią pokładową. Szczególną uwagę autorzy przywią- zali do uwarunkowań związanych z poprawnym załączaniem pokładowych źródeł energii elektrycznej. Omówiono strukturalne zabezpieczenia źródeł energii elektrycznej przed szkodliwym oddziaływaniem odbiorników, jak i niepoprawnie działających źródeł na od- biorniki oraz niektóre sposoby przeciwdziałania tym zjawiskom. Poznanie tych relacji umożliwi podjęcie przez użytkownika działań, które mogą wpłynąć na zmniejszanie awa- ryjności pokładowej sieci elektroenergetycznej i zapewnienie zasilania odbiorników energii elektrycznej we wszystkich warunkach lotu. Od poprawności ich działania zależy popraw- ność funkcjonowania pokładowej sieci elektroenergetycznej. Autorzy starali się ujmować wszystkie problemy w sposób możliwie uniwersalny, aby rozważania tu zawarte mogły służyć pomocą podczas analizy defektów na różnych statkach powietrznych. Słowa kluczowe: przekaźnik różnicowo-zwrotny, pokładowa sieć elektryczna, warunek amplitudy, warunek fazy, węzeł elektroenergetyczny, prąd zwrotny, sterowanie prądnicą. 1. Wstęp Rozwój lotnictwa, w szczególności nacisk na wykonywanie lotów w każdych warunkach atmosferycznych, wymusił rozbudowanie urządzeń nawigacyjnych oraz automatyki sterowania. Zdecydowana większość tych urządzeń wymaga, przynajmniej częściowo, zasilania energią elektryczną. Olbrzymie zalety zasto- sowania tej energii, jak: • mała masa odbiorników elektrycznych, • duża szybkość przesyłu (równa prędkości światła) informacji lub energii, PRACE NAUKOWE ITWL Zeszyt 36, s. 87÷108, 2015 r.