Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Volume 2 / 9 Fall 2009 HZMET ÖNCES TÜRKÇE ÖRETMENLERNN ÖRETMEYE YÖNELK ENDELER CONCERNS OF PROSPECTIVE TEACHERS OF TURKISH ON TEACHING Derya YAYLI 1 Sevil HASIRCI 2 Özet Öretmenler hizmet öncesi dönemden balayarak öretmeye yönelik çeitli endieler gelitirirler. Yapılan aratırmalar bu geliimin sırası ve cinsiyetin etkisi konusunda çelikili sonuçlar içermektedir. Aynı zamanda Türkiye artlarına ait bir özellik olan öretim türü bu çalımalarda bir deiken olarak incelenmemitir. Bunların ııında, bu çalıma bir devlet üniversitesinde örenim görmekte olan 432 Türkçe öretmenlii örencisinin endielerinde sınıf düzeyi, cinsiyet ve öretim türünün etkilerini saptamayı amaçlamaktadır. Aday öretmenlere uygulanan Öretmen Endieleri Ölçei’nden elde edilen veriler tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yoluyla deerlendirilmitir. Sonuçlar sınıf düzeyi ve cinsiyetin her endie türünde (ben-merkezli, görev merkezli ve örenciye etki-merkezli) belirleyici olduunu, öretim türünün ise anlamlı bir fark yaratmadıını ortaya koymutur. Anahtar Sözcükler: Öretmen endieleri; sınıf düzeyi; cinsiyet; öretim türü Abstract Teachers develop some concerns on teaching starting from their preservice education period. Research has shown contradictory findings related with the developmental sequence of concerns and the effect of gender. A Turkey-specific issue deal with in this study was the effect of schooling shift (day or evening). Thus, this study aims to find the effects of year group, gender and schooling shift on the concerns of the 432 participants enrolled in Turkish language teaching program of a state university in Turkey. The data from the Teacher Concerns Checklist were analyzed with one-way ANOVA to indicate that year group and gender have significant effects on all three types of concerns (self, task, and impact) whereas the schooling shift does not. Key Words: Teacher concerns; year group; gender; schooling shift GR Öretmenlerin gerek hizmet öncesi gerekse hizmet içi dönemde deiim gösterdikleri bir gerçektir (Kagan, 1992). Öretmen endieleri bu deiimin önemli bir boyutu olarak algılanmıtır (Fuller, 1969) ve bu konuda birçok aratırma yapılmıtır. Kagan’a (1992) göre hizmet öncesi öretmenler ve yeni öretmenler zamanla öretme süreçleriyle ilgili neler bildikleri ve bilmedikleri konusunda bir yürütücü bili olutururlar ve kendi sınırlıklarının ve yeteneklerinin farkına varırlar. Balangıçta daha çok kendine yönelik endieleri olan öretmenler daha sonra görev ve örenciye etki konusunda endieler gelitirirler (Fuller, 1969; Kagan, 1992). Bu durumda öretmen endieleri sırasıyla unlardır (Fuller, 1969; Fuller ve Bown, 1975): 1. Ben-merkezli endieler 2. Görev-merkezli endieler 3. Örenciye etki-merkezli endieler Ben-merkezli (kendine yönelik) endie öretmenin öretme ortamlarında hayatta kalabilme isteiyle örtüür (Veenman, 1984). Öretmen adayı bir birey olarak baarılı bir öretmen olup olamayacaı endiesini duyar. Bu tür endieler öretmenin öz-algılamasıyla ilgili bir sürece iaret eder. ‘Ders sırasında gözlemlenme durumunda iyi ders anlatabilmem’, ‘Meslektalarımın saygısını kaybetme’, ‘Sınıfımda çok gürültü olduunda müdürün ne düünecei’ ve ‘Örencilerin ebeveynlerine yeterli görünme’ bu tür endielere örnektir. 1 Yrd.Doç. Dr. Pamukkale Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Türkçe Eitimi Bölümü 2 Ar.Gör. Pamukkale Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Türkçe Eitimi Bölümü