ÇEÇEN SORUNU VE RUSYA’NIN TERÖRLE MÜCADELE POLİTİKALARI Fatih Mustafa ALTUN ∗ 1. Giriş Kafkasya Bölgesi, gerek jeo-stratejik gerekse jeo-politik açıdan Rusya Federasyonu için son derece önemli bir bölgedir. Bünyesinde barındırdığı 100’e yakın etnik kimlikle de dünyanın en karmaşık ve çeşitli etnik bölgelerinden birisidir. Etnik açıdan bu farklılık, kültürel anlamda bir zenginlik olmasının yanında, etnik çatışmalar için uygun bir zemin de oluşturmaktadır. Nitekim hem Güney hem de Kuzey Kafkasya’da uzun yıllardır devam eden Dağlık Karabağ, Abhazya, Güney Osetya, Acaristan, Pankisi Vadisi, Ahıska ve Çeçenistan sorunları Rusya Federasyonu’nun çözmeye çalıştığı sorunlardır. Bu sorunlu bölgeler içinden Çeçenistan ile Rusya arasındaki sorunlar son 200 yıldır devam etmektedir. Özellikle 1990’lı yıllardan itibaren de gerek bölgede ortaya çıkan çeşitli ayrılıkçı grupların adam kaçırma, cinayet gibi eylemlere girişip, bu eylemleri sınır dışına da taşımaları ve yabancı akımların etkisindeki grupların eylemleri, gerekse Rusya’nın terörizmle mücadele adına sert ve aşırı önlemler alması ve 1999 yılında başlayan Rusya-Çeçenistan çatışmaları için Rusya’nın tüm dünyaya terörizmle mücadele ettiğini ilan etmesi, Çeçenistan sorununun terörizm sorununa evrilmesine yol açmıştır. Moskova yönetimi ise gerçekleştirilen terör eylemlerine verdiği karşılıkta askeri önlemler dışında bir yol tercih etmemiştir. Bu da Çeçen sorununu içinden çıkılamaz hale getirmiştir. Bu çalışmada öncelikle Kafkas Bölgesi, etnik yapısı ve Kafkasya’nın Rusya için jeo- politik ve jeo-stratejik önemi ele alınacaktır. Çeçen sorununun ortaya çıkış sebepleri, Ruslar ve Çeçenler arasındaki çatışmalar ve Çeçen sorununun terörizm sorununa evrilme süreci üzerinde durulacak diğer konulardır. Son olarak da, Rusya ve Kafkasya’da gerçekleştirilen terör eylemlerinden bazıları, Rusya’nın bu terör eylemlerine verdiği karşılık ve terör eylemlerinin ardından Rusya’nın izlediği terörle mücadele strateji ve politikaları değerlendirilecektir. 2. Kafkas Bölgesi Çeçenistan’ın da içinde bulunduğu Kafkasya, yaklaşık olarak 500 bin km²’lik bir alana tekabül eden; omurgasını, Hazar denizi kıyısında Apşeron yarımadasından başlayarak kuzeybatı istikametinde Azak ve Karadeniz arasında kalan Taman yarımadasına doğru uzanan 1400 km uzunluğundaki Kafkas sıradağlarının oluşturduğu; batıda Karadeniz, doğuda Hazar ∗ Öğretim Görevlisi, Ege Üniversitesi, faltun@kent.edu