63 ZAMÓWIENIA PUBLICZNE OGÓLNOPOLSKI PRZEGLĄD MEDYCZNY 9/2014 Dialog techniczny i konkurencyjny w ochronie zdrowia Zamówienia publiczne – nie tylko w Polsce – stanowią ważny instrument stymulowania gospodarki. Znaczenie innowacji w zamówieniach publicznych docenia Komisja Europejska, przeznaczając od kilku lat spore środki na doinansowywanie różnego typu programów, których celem jest odejście od tradycyjnych zamówień – z ceną jako jedynym kryterium oceny ofert. oferty innych niż cena i tak nie ma wielkiego czy wręcz żadnego znaczenia, bo waga przypisywana cenie jest ustawiana na takim poziomie, że pozostałe kryteria w praktyce w zasadzie nie wpływają na wybór oferty. Mimo że przywoływane badania odnoszą się do okresu sprzed kilku lat, od tamtego czasu sytuacja nie uległa poprawie. W całej gospodarce wskaźnik zamówień opartych na pojedynczym kryterium – naj- niższej ceny – rośnie 6 . Problem ten dostrzegł nawet prezes Urzędu Zamówień Publicznych (wypowiedź z 2014 roku), który potwierdził, że cena stanowi kry- terium w ponad 90% zamówień (dotyczy to także całego sektora publicznego). Podkreślał on też pro- blem braku deinicji rażąco niskiej ceny. Jej ustalenie pozwoliłoby na wyeliminowanie ofert, które nie mają szans na realizację lub realizacja których nie pozwoli na uzyskanie zakładanych rezultatów. Wskazał na brak analiz możliwości inansowych oferentów oraz pod- kreślił konieczność odchodzenia od modelu zamó- wień uwzględniających wyłącznie jedno kryterium 7 . Warto zwrócić uwagę, że część krajów UE zdeiniowa- ła, co to jest rażąco niska cena 8 ; w rozwiązaniu tego problemu można się więc oprzeć na istniejących już wzorcach. Opisane powyżej podejście do zakupów w zasa- dzie cementuje strukturę gospodarki europejskiej i wymusza na irmach ciągłe oszczędności. Należa- łoby to uznać za pozytywny efekt, gdyby nie fakt, że nieopłacalne, a w każdym razie coraz bardziej ryzykowne, staje się prowadzenie badań nad pro- duktami, które są istotnie inne od dotychczasowych. W efekcie może i dostajemy nieco efektywniejsze pod względem spalania, zapewne coraz ładniej pomalowane auto, musimy się jednak liczyć z tym, że pomysły, które mogłyby być przełomowe, jeżeli chodzi o ilość zużywanej benzyny czy zastosowanie zupełnie innego paliwa, będą przebijały się na rynek z coraz większym trudem. Mało kto chce ryzykować inwestowanie w przełomowe technologie, mając W poniższym artykule zaprezentowano skró- coną analizę warunków realizacji innowa- cyjnych zamówień publicznych oraz wyniki pilotażowego badania dotyczącego stosowania dia- logu technicznego i konkurencyjnego przez zakłady opieki zdrowotnej w Polsce. Problemy z zamówieniami i ich skutki W zależności od źródła, ocenia się, że przez zamówie- nia publiczne przechodzi co roku 16% 1 lub 19% 2 PKB krajów członkowskich Unii Europejskiej. W 2013 roku wartość PKB wyniosła 13 bilionów euro 3 (10 do potęgi dwunastej). Oznacza to (nawet przy założeniu niższe- go z podanych wskaźników), że do gospodarki krajów członkowskich przez zamówienia publiczne wpłynęła kwota w wysokości 2,09 biliona euro. W przypadku Polski wskaźnik ten jest istotnie niż- szy, choć nadal wielkość środków przechodzących przez proces zamówień publicznych jest znacząca. W poprzedniej dekadzie (2000-2010) wartość rynku zamówień publicznych wzrosła ponadsiedmiokrot- nie i w 2010 roku rynek ten stanowił ok. 11,8% pol- skiego PKB 4 . Jak wspomniano, Komisja Europejska (mając świa- domość tego, że pieniądze te często nie są wydawa- ne racjonalnie i nie stymulują rozwoju gospodarki) wspiera różnego typu programy innowacyjnych za- mówień. Warunkiem otrzymania pieniędzy jest prze- prowadzenie zamówienia w sposób inny od standar- dowego, które zazwyczaj polega na wyborze oferenta, który zaproponował najniższą cenę. Zakupy oparte na najniższej cenie całkowicie zdo- minowały zamówienia w Polsce, w tym zamówienia w ochronie zdrowia. Dane z lat 2003-2006 pokazują, że w 91,1% przypadków kryterium stanowiła cena, w 10,4% – warunki płatności, a w 26,6% – jakość zaoferowanego towaru czy usługi 5 . Jak wskazują doświadczenia autorów, obecność kryteriów oceny MARCIN KAUTSCH 1 , MATEUSZ LICHOń 2 , ROKSANA DELA 3 1, 3 Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, 2  Uniwersytet Jagielloński