doi: 10.2478/kultura-2014-0027 POLSKA AKADEMIA NAUK KOMITET SOCJOLOGII INSTYTUT STUDIÓW POLITYCZNYCH 2014, nr 2 NAD WODĄ MARTA COBEL-TOKARSKA Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej LATO NAD MORZEM CZARNYM — NARRACJE WSPÓŁCZESNYCH POLSKICH PODRÓŻNIKÓW „Morze jest jedną z największych «rzeczy», z jakimi człowiek ma do czy- nienia […]. Morze jest żywiołem zarazem o dużym znaczeniu praktycznym (ogniskuje wiele zróżnicowanych i specyficznych praktyk), jak i symbolicznym (obejmuje rozbudowaną sferę społecznych wyobrażeń, idei, metafor, przenie- sień, translacji na inne sfery, w tym także na samą kondycję człowieczeństwa)” (Rancew-Sikora 2010, s. 137–138). Morze jest też ważnym i ciekawym, a za- razem niejednoznacznym obiektem refleksji naukowej — przede wszystkim geograficznej, ale także socjologicznej 1 . Socjologia morza (socjologia morska) to subdyscyplina o bogatej tradycji, w Polsce rozwijająca się od lat siedemdzie- siątych XX wieku. Początkowo zajmowano się głównie badaniem zawodów i instytucji związanych z morzem: rybołówstwem czy marynarką 2 (Bryniewicz 2004; Janiszewski, Sosnowski 1983). Współcześnie okazało się, że „równie nietrwałe jak założenia subdyscypliny okazały się praktyki i instytucje, które miała ona problematyzować” (Rancew-Sikora 2010, s. 136). Obserwujemy za- tem zwrot zainteresowania naukowców ku turystycznemu aspektowi morza i, Adres do korespondencji: mcobelto@gmail.com 1 Ważna jest tutaj jedna uściślająca uwaga. Oczywiste jest, że pisząc o morzu w kontekście działalności człowieka, jego wyobrażeń, tworzonych przezeń znaczeń, opowieści, mitów i historii, nie piszemy jedynie o wodzie, lecz także o wybrzeżu, miastach i państwach leżących na brzegu tegoż morza, zamieszkujących tam ludach oraz ich historii. Bierzemy pod uwagę nie tylko to, co rozgrywa się bezpośrednio na morzu, ale przede wszystkim to, co dzieje się na lądzie, a jest bezpośrednią bliskością morza spowodowane, uwarunkowane czy wywołane. 2 Przykładem takiego tradycyjnego podejścia mogą być „Roczniki Socjologii Morskiej” wyda- wane przez Komisję Socjologii Morskiej PAN od 1985 roku.